Orta Doğu Savaşının Küresel İmalat ve Lojistik Üzerindeki Etkileri
Orta Doğu’da süregelen çatışmalar, dünya genelindeki imalat sektörü ve lojistik ağlarını derinden etkiliyor. Bu savaş, petrol fiyatlarının yükselmesine neden olarak maliyet enflasyonunu tetikledi. Enerji şoklarının etkisiyle arz zincirlerinde yaşanan aksaklıklar, üretim verilerini ve ekonomik büyüme göstergelerini karmaşık bir sürece sürüklüyor.
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik gerçekleştirdiği askeri operasyonlar, Orta Doğu’yu kısa sürede etkisi altına aldı. Bu durum, küresel lojistik ağlarında ciddi aksamalar yarattı, teslimat sürelerinde gecikmelere neden oldu ve girdi maliyetlerini artırarak enflasyonu yükseltti. Yükselen enerji fiyatları ise üreticileri satış fiyatlarını artırmaya yönlendirdi.
Son dönemlerde yapılan analizlerde, S&P Global Başekonomisti Chris Williamson, genellikle faaliyet artışına işaret eden PMI (Satın Alma Yöneticileri Endeksi) verilerinin, teslimat sürelerinin uzamasına yol açan arz şokları nedeniyle abartılı göründüğünü belirtti. Bu durum, özellikle Euro Bölgesi verilerinde kendini gösteriyor.
- Almanya ve İtalya: Son 46 ve 37 ayın en güçlü performansını sergiledi.
- İspanya: Ekonomisi daralma yaşayan tek ülke oldu.
- Yunanistan: En yüksek PMI değeri burada kaydedildi.
- İrlanda: Yunanistan’ı takip etti.
- Fransa: İmalat sektörü durağan bir seyir izliyor.
Avrupa Birliği dışında kalan İngiltere’de ise maliyet baskıları artış gösterdi. Hürmüz Boğazı’ndan kaçınan gemiler nedeniyle teslimat gecikmeleri, 2022 ortasından bu yana en uzun seviyeye ulaştı. Bu durum, Asya ekonomilerinde de kendini gösteriyor.
Hürmüz Boğazı’ndan geçen petrolün yaklaşık yüzde 80’ini satın alan Asya ülkeleri, savaş kaynaklı enerji şokları nedeniyle zor bir süreçten geçiyor. Manila’da dizel fiyatlarının üç katına çıktığı, Vietnam’da jet yakıtı sıkıntısı yaşandığı ve Güney Koreli kozmetik şirketlerinin plastik hammaddesi temininde zorluklar yaşadığı bildiriliyor. Ayrıca, Endonezya, Vietnam, Tayvan ve Filipinler gibi ülkelerde imalat faaliyetleri yavaşlamakta.
Son olarak, İstanbul Sanayi Odası tarafından açıklanan Türkiye imalat sektörü verileri de dikkat çekici. Mart ayında PMI endeksi 47,9 seviyesine gerileyerek son beş ayın en düşük değerini aldı. Bu durum, Türkiye’nin de küresel ekonomik dalgalanmalardan ne denli etkilendiğini gözler önüne seriyor.
