Türkiye’nin Doğurganlık Hızı Tarihî Düşüşte
Türkiye’de toplam doğurganlık hızı, 2025 yılında 1,42 çocuk ile en düşük seviyesine geriledi. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan 2025 doğum istatistiklerine göre, 2001 yılında 2,38 çocuk olan doğurganlık hızı, 2014 yılından itibaren sürekli bir düşüş göstermeye başladı.
Son dokuz yıldır, doğurganlık hızı, nüfusun yenilenme seviyesinin kabul edilen 2,10’un altında kalmaya devam etti. 2025 yılında canlı doğan bebek sayısı 895 bin 374 olarak kaydedildi. Bu bebeklerin %51,4’ü erkek, %48,6’sı ise kız olarak doğdu.
İllere Göre Doğurganlık Hızları
2025 yılında Türkiye genelinde toplam doğurganlık hızı, 76 ilde 2,10’un altında kaldı. En yüksek doğurganlık hızı 3,15 çocuk ile Şanlıurfa’da gerçekleşirken, bu ili 2,53 çocuk ile Şırnak ve 2,23 çocuk ile Mardin takip etti. Öte yandan, toplam doğurganlık hızının en düşük olduğu il 1,09 çocuk ile Bartın oldu. Bartın’ı 1,10 çocuk ile İzmir, 1,11 çocuk ile Eskişehir, Ankara ve Zonguldak izledi.
- En Yüksek Doğurganlık Hızı: Şanlıurfa – 3,15 çocuk
- İkinci Sırada: Şırnak – 2,53 çocuk
- Üçüncü Sırada: Mardin – 2,23 çocuk
- En Düşük Doğurganlık Hızı: Bartın – 1,09 çocuk
2017 yılında toplam doğurganlık hızı 2,10’un altında kalan il sayısı 57 iken, 2025 yılında bu sayı 76’ya yükseldi. 3 çocuk ve üzeri doğurganlık hızına sahip il sayısı ise 2017’de 10 iken, 2025’te yalnızca Şanlıurfa olarak kaydedildi.
Avrupa ile Karşılaştırma
Türkiye’nin doğurganlık hızı 2025 yılında binde 1,42 olarak belirlendi. Avrupa Birliği üyesi ülkeler arasında ise Türkiye, 11. sırada yer aldı. Avrupa Birliği ortalaması 1,34 çocuk olarak belirlenirken, Bulgaristan 1,72 çocuk ile en yüksek doğurganlık hızına sahip ülke oldu. En düşük doğurganlık hızı ise 1,01 çocuk ile Malta’da görüldü.
Eğitim Düzeyine Göre Doğurganlık
Annelerin eğitim durumu da doğurganlık hızını etkileyen önemli bir faktör olarak öne çıkıyor. 2025 verilerine göre, ilkokul mezunu annelerin doğurganlık hızı 2,51 çocuk ile en yüksek seviyede iken, yüksek öğrenim mezunu annelerin doğurganlık hızı 1,24 çocuk olarak belirlendi.
- İlkokul Mezunu Anneler: 2,51 çocuk
- Yüksek Öğrenim Mezunu Anneler: 1,24 çocuk
Türkiye’nin doğurganlık hızındaki bu düşüş, demografik yapıyı ve toplumsal dinamikleri etkileyecek önemli bir gelişme olarak değerlendiriliyor. Uzmanlar, bu durumun ekonomik, sosyal ve kültürel yansımalarının dikkate alınması gerektiğini vurguluyor.
