Gıda İsrafı ve Tüketim Tarihleri: Bilinçli Alışverişin Önemi
Türkiye Gıda ve İçecek Sanayii Dernekleri Federasyonu (TGDF) Gıda Okuryazarlığı Komisyonu Başkanı Ebru Akdağ, gıda israfı konusunda önemli uyarılarda bulundu. Akdağ, son tüketim tarihi ve tavsiye edilen tüketim tarihi (TETT) arasındaki farkın sıkça karıştırıldığını belirtti.
Gıda alışverişlerinde ambalaj üzerindeki tarih bilgileri genellikle bir son kullanım uyarısı olarak algılansa da, her biri farklı bir amaca hizmet etmektedir. Akdağ, 10 tüketiciden 8’inin bu iki tarih arasındaki farkı bilmediğini vurgulayarak, bunun gıda israfına ve hatalı tüketim davranışlarına yol açtığını ifade etti.
- Son Tüketim Tarihi: Et, süt ve balık gibi bozulmaya meyilli ürünlerde kullanılan güvenlik tarihi.
- Tavsiye Edilen Tüketim Tarihi (TETT): Makarna, bakliyat ve konserve gibi gıdalarda kullanılan, ürünün tat, koku ve kıvam gibi özelliklerini en üst düzeyde koruduğu dönemi belirten tarih.
Akdağ, son tüketim tarihinin geçmiş bir ürünün asla tüketilmemesi gerektiğini vurguladı. Mevzuata göre, son tüketim tarihi geçmiş ürünlerin satışı da yasaklanmıştır. Ancak TETT geçen ürünlerin, uygun koşullarda saklandığında ve ambalajında herhangi bir sorun yoksa, tüketilmesinde bir sakınca bulunmamaktadır.
Son günlerde, TETT geçmiş ürünlerin satışa sunulması meselesinin gündeme gelmesi, gıda okuryazarlığının önemini bir kez daha öne çıkardı. Akdağ, global gıda israfının yüzde 60’ının evlerde gerçekleştiğine dikkat çekerek, gıdanın çöpe atılmasının yalnızca ürünü değil, onun üretiminde kullanılan suyu, enerjiyi ve çiftçi emeğini de israf etmek anlamına geldiğini ifade etti.
Gıda ambalajlarında son tüketim tarihi ve tavsiye edilen tüketim tarihinin aynı anda yer almaması gerektiğini belirten Akdağ, tüketicilerin bu tarihlere dikkat etmesi gerektiğinin altını çizdi. Gıda israfının toplam sera gazı emisyonlarının yüzde 10’unu oluşturduğunu belirten Akdağ, bu durumun iklim krizi üzerinde büyük bir etkiye sahip olduğunu vurguladı.
Birleşmiş Milletler’in bu konudaki araştırmalarına da atıfta bulunan Akdağ, gıda israfının bir ülke olsaydı, iklim krizine olumsuz etkiler açısından Amerika Birleşik Devletleri’nden sonra gelen üçüncü büyük ülke olacağını söyledi. Bu nedenle, gıda israfını önlemek için bilinçli tüketim alışkanlıklarının geliştirilmesi gerektiğine dikkat çekti.
Gıda okuryazarlığının artırılması, tüketicilerin doğru bilgiyle alışveriş yapmasını ve israfı önlemesini sağlayacaktır. Bu doğrultuda herkesin üzerine düşen sorumluluklar bulunuyor. Gıda israfını azaltmak için hem bireysel hem de toplumsal düzeyde bilinçli adımlar atılmalıdır.
