Enflasyonla Mücadelede Güven Temel Faktör
İktisatçı Mahfi Eğilmez, enflasyonun tek haneli rakamlara indirilebilmesi için sadece faiz ve vergi düzenlemelerinin yeterli olmayacağını vurguladı. Eğilmez, enflasyonla mücadelenin yalnızca para politikasıyla değil, aynı zamanda güvenle ilgili bir mesele olduğunu ifade etti. “Risk üretmeye devam ettiğimiz sürece kalıcı bir düşüş sağlamak mümkün olmayacaktır,” dedi.
Bugün açıklanacak olan faiz kararına dair bir yazı kaleme alan Eğilmez, yazısında “Faiz Yetmez” başlığını taşıyan önemli noktalara değindi. Türkiye’nin 2023 ortasından itibaren uygulamaya koyduğu dezenflasyon programının temel amacının, uzun süre uygulanan negatif reel faiz politikasından vazgeçmek olduğunu belirtti. Eğilmez, bu programın enflasyonu kontrol altına almak için faizi enflasyonun üzerine çıkarmayı hedeflediğini söyledi.
Bunun yanı sıra, programın önemli bir unsuru da kur artışının enflasyonun altında tutulması olarak öne çıkıyor. Eğilmez, kâğıt üzerinde bu yaklaşımın klasik bir IMF programı mantığıyla örtüştüğünü, fakat iki önemli fark bulunduğunu belirtti: “İlk olarak, IMF’den doğrudan kaynak kullanılmadı. İkincisi, faiz artışları ani değil, kademeli şekilde uygulandı.” Ayrıca, kur üzerindeki baskıyı azaltmak için kur korumalı mevduat uygulamasının 2025 sonuna kadar devam edeceğini ifade etti.
Dezenflasyon programının başlangıcında, 2023 Haziran ayında yıllık enflasyon oranı yüzde 38,21 iken, günümüzde bu oran yüzde 32,61 seviyesine gerilemiştir. Ancak bu düşüş, beklenenin çok altında kalmıştır. Eğilmez, Türkiye’nin dünya enflasyon sıralamasında dördüncü sırada yer aldığını ve hemen arkasında Arjantin’in bulunduğunu belirtti. Enflasyondaki olumsuz gidişatın, özellikle ABD ile İsrail–İran arasındaki gerilimler ile enerji fiyatlarındaki artışlar nedeniyle kaynaklandığını vurguladı.
Gelecekteki belirsizliklerin yüksek olduğu bir ortamda, bu tür şokların yeni bir normal haline geldiğini ifade eden Eğilmez, programın ara hedefinin yüzde 16 enflasyona en geç bir buçuk yıl içinde ulaşılması gerektiğini belirtti. Bu hedefe ulaşmak için yalnızca faiz artırmanın yeterli olmayacağını vurguladı ve yapısal reformların önemine dikkat çekti.
Bugünün temel sorununu “enflasyon direnci” olarak tanımlayan Eğilmez, bu direncin olumsuz beklentilerden kaynaklandığını söyledi. Geleceğe yönelik güvenin zayıf kalması durumunda fiyatlama davranışlarının da buna göre şekilleneceğini belirtti. TCMB’nin enflasyon beklenti anketlerinin ve Hazine’nin borçlanma ihalelerinin, piyasanın enflasyonda düşüş beklemediğini açıkça gösterdiğini ifade etti.
Enflasyon direncini kırmak için yeni riskler üretmemek ve mevcut riskleri azaltmak gerektiğini belirten Eğilmez, yatırımların artması ve uzun vadeli sermaye girişi için yalnızca para politikasının yeterli olmadığını vurguladı. Hukuk, siyaset ve sosyal yaşam alanında güven artırıcı yapısal reformlara ihtiyaç olduğunu söyledi.
TCMB’nin uyguladığı politika faizinin yüzde 37 olduğunu hatırlatan Eğilmez, Banka’nın haftalık repo ihalesi yerine gecelik yüzde 40 faizle borç verme yöntemine geçtiğini dile getirdi. Bu durumun kafa karıştırıcı olduğunu ifade ederek, politika faizinin yüzde 40’a yükseltilerek haftalık repo fonlamasına dönülmesinin daha isabetli olacağını belirtti.
Sonuç olarak, enflasyonla mücadelede yalnızca faiz ve vergi ayarlamalarının yeterli olmayacağını dile getiren Eğilmez, gerçek dezenflasyonun güven inşa edildiğinde başlayacağını açıkladı.
