Türkiye’de İHA Trafiği Kontrol Altına Alınıyor
Türkiye, hava sahasında insansız hava araçlarının (İHA) güvenli bir şekilde kullanılmasını sağlamak amacıyla İHA Takip ve Trafik Yönetim Sistemi (İHATTYS) kurma kararı aldı. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM), artan İHA kullanımı ile ilgili olarak hazırladığı “İnsansız Hava Aracı Sistemleri Talimatı” taslağını genel görüşe sundu.
Bu taslak, İHA’ların tasarım, üretim, piyasaya arzı ve Türk hava sahasında işletilmesine yönelik emniyet, güvenlik ile teknik usul ve esasları yeniden düzenliyor. Taslağa göre İHA operasyonları, riske göre açık, özel ve sertifikalı olmak üzere üç kategoriye ayrılıyor.
- Açık Kategori: Düşük risk içeren operasyonlar.
- Özel Kategori: Belirli şartlar altında yapılan uçuşlar.
- Sertifikalı Kategori: Kalabalık alanlarda ve tehlikeli madde taşımacılığı için kullanılacak İHA’lar.
Özellikle sertifikalı kategorideki İHA’lar, belirli izinler alarak kalabalık insan grupları üzerinden uçuş gerçekleştirebilecek. Yabancı tescilli İHA’ların uçuş izni alması için 20 gün önceden başvuru yapılması gerekecek. Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından ruhsatlandırılan İHA sistemleri, belirli bitki koruma ürünlerinin uygulanmasında tehlikeli madde taşımacılığı kapsamında değerlendirilmeyecek.
İHA Takip ve Trafik Yönetim Sistemi ile Kontrol Artacak
İHATTYS, İHA trafiğini izlemek ve yönetmek amacıyla kurulacak. Bu sistem sayesinde kayıtlı İHA’ların anlık konumları ve uçuş durumları merkezi olarak takip edilebilecek. SHGM, uçuş izni başvurularının çevrim içi olarak kaydedilmesi, onay ve iptallerinin belgelenmesi gibi işlemleri de sistem üzerinden gerçekleştirecek.
Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından ruhsatlandırılmış İHA sistemleri için İHATTYS üzerinden yapılacak bildirim yeterli olacak; ayrıca operasyonel bir yetkilendirme talep edilmeyecek.
İdari Para Cezaları ve Yaptırımlar
Taslakta belirtilen usul ve esaslara aykırı hareket edenler, Türk Sivil Havacılık Kanunu’nun ilgili ceza hükümleri ve SHGM tarafından verilecek idari para cezalarıyla karşılaşacak. Emniyet denetimlerinde talimat gerekliliklerini karşılamadığı tespit edilen işletmelerin lisansları askıya alınabilecek veya iptal edilebilecek.
Ayrıca, gerekli izinler alınmadan ya da belirlenen alanlar dışına çıkılarak yapılan uçuşlar için de idari yaptırımlar uygulanacak. Suç teşkil eden fiiller hakkında Cumhuriyet başsavcılığına suç duyurusunda bulunulabilecek.
Terör ve Mahremiyet Hassasiyeti
İHA işletmecileri ve pilotları, cihazlarının terör ve yasadışı kullanıma karşı tedbir almasıyla yükümlü olacak. Mahremiyet ihlali durumunda Türk Ceza Kanunu’nun hükümleri geçerli olacak. Açık ve özel kategorilerde İHA kullanacak pilotlar için yaş sınırı 16 olarak belirlenirken, “C0 sınıfı” İHA’lar için bu limit esnetilebilecek.
Yabancı Tescilli İHA Operasyonları
Yabancı tescilli İHA sahiplerinin Türk hava sahasında operasyon yapabilmesi için, tescil edildiği ülkenin otoritesinden alınan geçerli izin ve risk analizlerini sunması gerekecek. Genel Müdürlük, sunulan belgelerin uygunluğunu kontrol ederek işletmeyi bilgilendirecek. Her türlü yabancı tescilli İHA operasyonu, en az 20 gün önceden izin alınması şartına bağlı olacak. Ancak acil durumlarda, bu süre kısaltılabilecek veya geçici izin verilebilecek.
Kayıt Zorunluluğu
Özel ve sertifikalı kategoride faaliyet gösteren İHA sahipleri ile azami kalkış ağırlığı 500 gram ve üstünde olanlar, Genel Müdürlüğün sistemine kayıt yaptırmak zorunda. Sertifikalı İHA’lar ile azami kalkış ağırlığı 150 kilogram ve üzerindeki araçlar, Genel Müdürlük Hava Aracı Sicili’ne tescil edilecek. Tescil başvuruları ilgili kurumların onayını takiben en geç 15 iş günü içinde tamamlanacak.
Bu yeni düzenlemelerle Türkiye, hava sahasında İHA kullanımını daha güvenli hale getirmeyi hedefliyor.
