Emlak Sektöründe Şeffaflık: Elektronik İlan Doğrulama Sistemi’nin Etkileri
Emlak sektöründe şeffaflığın artırılması ve spekülatif fiyat artışlarının önlenmesi amacıyla hayata geçirilen Elektronik İlan Doğrulama Sistemi (EİDS), taşınmaz ilanlarının sayısında önemli bir düşüşe yol açtı. Ticaret Bakanlığı tarafından geliştirilen bu sistem, tüketici mağduriyetini önlemek ve kayıt dışılıkla mücadele etmek üzere tasarlandı.
EİDS, kiralık taşınmaz ilanları için 1 Ocak 2025’te uygulanmaya başlanmıştı. Ancak sistemin ikinci aşaması, 15 Şubat’ta devreye sokularak satılık taşınmaz ilanları için de zorunlu hale geldi. Bu dönemde Türkiye genelinde satılık konut ilanlarının sayısında önemli bir azalma gözlemlendi.
İlan Sayısındaki Düşüş Detayları
Yapay zeka destekli gayrimenkul değerleme ve piyasa analizi hizmeti sunan Endeksa’nın verilerine göre, EİDS’in zorunlu hale geldiği 15 Şubat’tan 9 Haziran’a kadar olan süreçte satılık konut ilanı sayısı, 1 milyon 618 bin 875’ten 1 milyon 203 bin 257’ye geriledi. Bu durumda ilan sayısında yaşanan azalma 415 bin 618 olarak kaydedildi ve düşüş oranı %26 oldu.
Endeksa ve EİDS’in Katkıları
Endeksa Genel Müdürü Görkem Öğüt, EİDS uygulaması sayesinde yetkisiz, mükerrer ve gerçeği yansıtmayan ilanların önemli ölçüde temizlendiğini belirtti. Öğüt, “Şubatta EİDS’in satılık konut ilan stokunda %20 seviyesinde bir normalleşme sağlayacağını öngörmüştük. Haziran verileri, düşüşün beklentimizin üzerinde gerçekleştiğini gösteriyor.” dedi.
Öğüt, EİDS’in ilan stokunu daha sağlıklı ve gerçek piyasa koşullarını yansıtan bir yapıya kavuşturduğunu, bu durumun hem tüketicilerin daha güvenilir ilanlara ulaşmasını sağladığını hem de sektörün daha şeffaf ve güvenilir bir yapıya kavuşmasına katkı sunduğunu vurguladı.
Yeni Yöntemler ve Uygulamalar
Gayrimenkul iktisatçısı Ahmet Büyükduman ise satılık taşınmaz ilanlarındaki düşüşün temel nedeninin EİDS uygulaması olduğunu ifade etti. Büyükduman, tapuda konutların gerçek değerinin gösterilmesi için yapılan düzenlemelerin de bu düşüşte etkili olduğunu belirtti. “Hem satıcılar hem de alıcılar, daha düşük vergi ödemek amacıyla tapuda konutun satış bedelini düşük gösterebiliyor.” dedi.
Ayrıca, sosyal medya hesapları üzerinden fiyat belirtilmeden yapılan ilanlar gibi yeni yöntemlere başvurulduğunu belirten Büyükduman, “Daireye branda asılması ve ilana çıkmadan muhtemel alıcılara ulaşma gibi eski yöntemlere dönüş var.” şeklinde konuştu. Bu sorunların aşılabilmesi için her satış için değerleme raporu alınmasının gerektiğini düşündüğünü ifade etti.
Gelecek Beklentileri
Ticaret Bakanlığı, EİDS’in etkileri doğrultusunda emlak ilanlarının sayısında düşüş olacağını öngörüyor. Bu bağlamda, ilerleyen dönemlerde taşınmaz ilan sayısının üç ay içinde 250 bin azalması bekleniyor. EİDS’in uygulamaya girmesiyle birlikte, sektördeki bu değişikliklerin, potansiyel alıcılar ve satıcılar arasında daha güvenilir bir ortam oluşturacağı düşünülüyor.
Sonuç olarak, EİDS’in getirdiği düzenlemeler emlak sektöründe önemli değişiklikler ve gelişmeler yaratıyor. Alıcıların ve satıcıların daha şeffaf ve güvenilir bir piyasa içinde işlem yapmaları sağlanıyor.
