Türkiye’de Depozitosu Olan Ambalajlar Uygulaması Başlıyor
1 Temmuz 2023 itibarıyla Türkiye genelinde başlayacak olan Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) uygulaması için hazırlıklar hız kazandı. Ambalajlı içecek satan veya hizmet veren tüm işletmelerin kayıt süreçleri artık başladı. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na bağlı Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA) tarafından yürütülen bu proje, Sıfır Atık Hareketi kapsamında hayata geçiriliyor.
Bu uygulama, 1 Temmuz 2026 tarihine kadar kademeli olarak devreye alınacak. Türkiye’de geri dönüşüm sürecinin dijital takibini sağlayan entegre bir model olarak öne çıkan DOA, atıkların doğaya karışmasını önlemeyi, ambalajların ekonomiye kazandırılmasını ve doğal kaynak kullanımını azaltmayı amaçlıyor.
Kayıt Süreci ve İşletmelerin Görevleri
Ambalajlı içecek satan işletmeler, dbys.gov.tr üzerinden Depozito Bilgi Yönetim Sistemi’ne (DBYS) kayıt olarak operatörlerini seçecekler. Temmuz ayından itibaren “DOA” logolu içecek satışı yapan marketler, bakkallar, büfeler, oteller, restoranlar ve kafeler depozito iade noktalarına dönüşecek. Bu dönüşüm sayesinde işletmeler, yaptıkları anlaşmalar çerçevesinde teşvik bedeli elde edecek ve iade için gelen müşterilerle birlikte artan müşteri trafiği sayesinde ek gelir elde edecekler.
- Depozito iade noktaları olarak işlev görecek işletmeler arasında alışveriş merkezleri, havalimanları ve hastaneler de bulunacak.
- İade bedelleri, işletmelerin banka hesaplarına aktarılacak.
Sistem Nasıl İşleyecek?
Sistem, satış noktaları üzerinden kurulacak iade altyapısıyla yürütülecek. İşletmeler, ilk olarak DBYS’ye kayıt olarak yetkili operatörlerden birini seçecek. Büyük mağazalar ve zincir mağazalar, Depozito İade Makinesi (DİM) kurmak zorunda kalacakken, diğer işletmelere el terminalleri, şeffaf poşetler ve barkodlu klipsler ücretsiz olarak sağlanacak.
- HOREKA (otel, restoran ve kafe) işletmeleri, kendi bünyelerinde tüketilen içecek ambalajlarını biriktirerek seçtikleri operatöre teslim edecek.
- Toplanan ambalajlar, operatörler tarafından düzenli olarak teslim alınacak ve geri dönüşüm tesislerinde işlenerek yeniden ham maddeye dönüştürülecek.
Tüketicilerin İade Süreci
Tüketiciler, “DOA” logolu ambalajları iade noktalarına veya depozito iade makinelerine teslim ederek ambalaj iade bedellerini alabilecekler. Ayrıca, DOA mobil uygulaması aracılığıyla kullanıcı hesaplarına aktarılan bedeller, banka hesabına transfer edilebilecek, ATM’den çekilebilecek veya alışverişlerde kullanılabilecek.
Ekonomiye Katkılar ve Hedefler
Piyasadaki plastik, cam ve alüminyum içecek ambalajlarının depozito kapsamına alınarak sürdürülebilir bir şekilde ekonomiye geri kazandırılması hedefleniyor. Bu sistemin ülke genelinde yaygınlaşmasıyla birlikte ekonomiye yıllık 30 milyar lira doğrudan katkı sağlanması öngörülüyor.
DOA uygulaması, çevresel farkındalığı artırmanın yanı sıra, işletmelerin rekabet avantajı elde etmesine ve tüketicilerin geri dönüşüm süreçlerine katılımını teşvik etmeye yönelik önemli bir adım olarak kabul ediliyor.
Merak Edilen Sorular
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, bu sistemle ilgili sık sorulan soruları yanıtladı. Sakarya’da pilot olarak başlatılan uygulama, yıl sonuna kadar tüm illerde hayata geçirilecek.
