DOA Sistemi ile İçecek Ambalajı İthalatı Düşecek
Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA) Başkanı Nurullah Öztürk, Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) Sistemi’nin tam kapasiteye ulaşmasıyla birlikte içecek ambalajı ham maddesi ithalatında %35-40 oranında bir azalma beklediklerini açıkladı. Öztürk, “Bugün itibarıyla 482 yetkilendirilmiş içecek üreticisi bu sisteme dahil oldu. Sistemde kayıtlı ambalajlı içecek sayısı ise 3,673’e ulaştı. Mobil uygulamaya kayıtlı kullanıcı sayısı 2 milyonu geçti,” dedi.
Öztürk, bir otelde düzenlenen basın toplantısında, Türkiye’de her yıl yaklaşık 25 milyar içecek ambalajının atık haline geldiğini ve bu ambalajların önemli bir kısmının geri kazanılamadığını belirtti. Bu durumun doğal kaynakların gereksiz tüketilmesine ve ekonominin değerli ham madde kaynağını kaybetmesine neden olduğunu vurguladı. DOA Sistemi ile bu döngüyü tersine çevirmeyi amaçladıklarını dile getirdi.
“Üreticiden tüketiciye, iade noktalarından geri dönüşüm tesislerine kadar tüm süreci dijital olarak takip ediyoruz. Böylece yüksek kaliteli ikincil ham maddeleri yeniden üretime kazandırıyoruz,” diyen Öztürk, sistemi daha da geliştirmek için çalışmalara devam ettiklerini ifade etti.
Vatandaşlar İçin Teşvikler
Öztürk, vatandaşların uygun DOA logolu ambalajları depozito iade makineleri veya manuel iade noktalarına teslim ettiklerinde her ambalaj için 1 lira teşvik bedeli alabildiğini hatırlattı. Ayrıca, entegrasyon sürecine yaklaşık 2,500 depozito iade makinesiyle başladıklarını ve sistemin olgunlaşmasıyla birlikte ülke genelinde 20,000 depozito iade makinesi kurulmasını hedeflediklerini belirtti. Bunun yanı sıra manuel iade noktalarının da hızla yaygınlaşacağını ekledi. “2026 yılı sonunda en az 10,000, 2027 yılı sonunda ise yaklaşık 30,000 manuel iade noktasına ulaşmayı planlıyoruz,” dedi.
Sistem Nasıl Finanse Ediliyor?
DOA Sistemi’nin finansman modeline değinen Öztürk, sistemin kamu bütçesinden finanse edilmediğini, genişletilmiş üretici sorumluluğu modeli kapsamında piyasaya ambalajlı ürün süren firmaların ödediği depozito katılım bedelleriyle sağlandığını belirtti. “Devlet burada sistemi finanse eden değil, düzenleyen ve denetleyen otorite konumundadır,” şeklinde konuştu.
Öztürk, DOA Sistemi’nin aynı zamanda yeni bir teknoloji ve hizmet ekosistemi oluşturduğuna dikkat çekerek, “Bugün sahada aktif çalışan 6 yerli depozito iade makinesi üreticimiz bulunuyor. Ayrıca, iki yabancı üreticinin de tescil süreci devam etmekte,” dedi. Saha operasyonlarında 21 yetkilendirilmiş operatörün görev yaptığını belirten Öztürk, başvuruların tamamlanmasıyla bu sayının 35’e ulaşmasını beklediklerini ekledi.
Ekonomik Katkılar
Geri kazanılan her 20 içecek ambalajının yaklaşık 1 dolar tutarında ithal ham madde ihtiyacını ortadan kaldıracağı hesaplanıyor. Bu sistem sayesinde cari açığa yıllık olarak en az 600 milyon dolar doğrudan katkı sağlaması hedefleniyor. Elde edilecek yüksek kaliteli geri dönüştürülmüş PET, cam ve alüminyumun başta ambalaj sanayi olmak üzere birçok sektör için güvenilir bir ikincil ham madde kaynağı oluşturması ve sanayinin dışa bağımlılığını azaltması bekleniyor.
İlgili Gelişmeler
Ticaret Bakanlığı, depozito iade sisteminin ardından içecek ürünlerindeki zamlarla ilgili denetimlerin başlatıldığını açıkladı. “Ambalajlı su başta olmak üzere içecek ürünlerinde üretici, tedarikçi ve perakende satış noktalarına yönelik denetimler başlamıştır. Maliyet artışını aşarak tüketiciyi mağdur eden her türlü fiyat artışı haksız fiyat kapsamında değerlendirilecek ve gerekli idari yaptırımlar kararlılıkla uygulanacaktır,” ifadesinde bulundu.
