Küresel Petrol Piyasalarında Arz Kaybı Devam Ediyor
Norveç merkezli bağımsız araştırma kuruluşu Rystad Energy, ABD ve İsrail ile İran arasındaki savaşın etkileri sonucunda küresel petrol piyasalarında önemli bir arz kaybı yaşandığını açıkladı. Bu savaş nedeniyle, bugüne kadar yaklaşık 1 milyar varillik kümülatif ham petrol arz kaybı meydana geldi. Rystad Energy, yıl sonuna kadar bu rakamın en az 2 milyar varile ulaşabileceğini öngörüyor.
28 Şubat’ta başlayan çatışmalar sonrasında, küresel petrol arzında belirgin aksamalar gözlemlendi. Yapılan hesaplamalara göre, 1 milyar varillik kayıp, ABD’nin stratejik petrol rezervinin yaklaşık iki buçuk katına denk geliyor. Altı Körfez ülkesinin savaş öncesi toplam günlük petrol arzı 24,2 milyon varilken, mevcut üretim 12,4 milyon varile gerilemiş durumda.
- Suudi Arabistan’da günlük yaklaşık 3,8 milyon varil arz kaybı, toplam kesintilerin %32’sini oluşturuyor.
- Hürmüz Boğazı’ndaki gemi trafiği de önemli ölçüde azalmış; 27 Şubat’ta günlük yaklaşık 120 gemi geçiş yaparken, bu rakam mart ayında 5-10 gemiye kadar düştü.
Rystad Energy, Suudi Arabistan’daki Yenbu ve Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki Füceyre limanlarının alternatif çıkış rotaları olarak öne çıktığını, ancak Hürmüz Boğazı’nın yerini tam anlamıyla dolduramadığını belirtti. Ayrıca, üretim ve ticaret akışlarındaki toparlanmanın ani bir artış yerine kademeli bir süreç izleyeceği tahmin ediliyor.
Tankerlerin yeniden konumlandırılmasının, sürecin ilk darboğazını oluşturacağı öngörülüyor. Hürmüz Boğazı yeniden açılsa bile, üretim ve lojistik akışın normale dönmesinin 2-3 hafta gecikmeli gerçekleşeceği ifade ediliyor. Kaybedilen hacimlerin yaklaşık %85’inin ekime kadar geri kazanılabileceği, ancak tam normalleşmenin Irak ve Kuveyt’teki üretim sahalarındaki kısıtlamalar nedeniyle Ocak 2027’yi bulabileceği belirtiliyor.
Rystad Energy’nin Orta Doğu ve Kuzey Afrika Araştırma Direktörü Aditya Saraswat, kümülatif kayıpların 1 milyar varile ulaştığını ve haziranda gerçekleşebilecek dar kapsamlı bir ABD-İran anlaşmasının ardından Hürmüz Boğazı’nın kademeli olarak yeniden açılmasının beklendiğini vurguladı. “Temel senaryo” altında bile, yıl sonuna kadar kayıpların iki katına çıkması bekleniyor. Çatışmanın devam ettiği her ay, kümülatif kayıplara yaklaşık 350 milyon varil ekleniyor.
Özellikle Irak ve Kuveyt’teki eski sahaların yeniden üretime geçme sürelerinin piyasa beklentilerinden daha uzun olması nedeniyle, bu kayıpların bir kısmının geri dönebilirliği belirsizliğini koruyor. Altı Körfez üreticisinin günlük 11,8 milyon varillik üretim kaybı, bu çatışmayı modern petrol döneminin en şiddetli arz kesintisi haline getiriyor.
Petrol fiyatları üzerindeki etkileriyle ilgili olarak, ABD’nin Hürmüz Boğazı kaynaklı arz riskleri nedeniyle fiyat tahminlerini bu yıl için yükselttiği gözlemleniyor. Küresel piyasalardaki belirsizlikler devam ederken, petrol sektöründeki gelişmeler dikkatle izleniyor.
