Hürmüz Boğazı’ndaki İstikrarsızlık Madde Piyasalarını Vuruyor
Hürmüz Boğazı’ndaki devam eden istikrarsızlık, önemli batarya teknolojileri, yapay zeka çipleri ve savunma sistemleri için gerekli minerallerin ham madde arzını tehdit ederek fiyat artışlarını hızlandırdı. Bölgede artan askeri hareketlilik, 28 Şubat’tan bu yana uluslararası emtia piyasalarında dikkat çekici fiyat dalgalanmalarına neden oldu. Bu durum, petrol ve doğal gazın ötesinde, stratejik ham maddeleri hedef alan yeni bir “ticaret savaşı” boyutuna taşındı.
Kritik Minerallerde Fiyat Artışları
Elektrikli araç bataryalarından rüzgar türbinlerine kadar geniş bir kullanım yelpazesine sahip olan bu mineraller, küresel üretim zincirinin temel taşları arasında yer alıyor. Hürmüz Boğazı’nın, enerji dışında küresel kükürt arzı için de kritik bir geçiş noktası olduğu belirtiliyor. ABD Jeolojik Araştırmalar Kurumu (USGS) verilerine göre, Orta Doğu, dünya genelindeki kükürt arzının yaklaşık yüzde 24’ünü karşılıyor.
- Kükürt Fiyatları: Çatışmalar sonrası kükürt fiyatlarında ilk etapta yüzde 10-15 artış gözlemlendi ve lojistik maliyetlerin etkisiyle teslim fiyatlarında daha belirgin yükselişler kaydedildi.
- Artan Maliyetler: Piyasa verilerine göre, ton başına yaklaşık 500 dolarlık kükürt fiyatı, bazı pazarlarda 900 dolara yaklaşarak maliyet baskısını artırdı.
Çin’in İhracat Kısıtlamaları
Çin’in, Hürmüz Boğazı’ndaki çatışmaların kükürt arzını olumsuz etkilemesi üzerine sülfürik asit ihracatını durdurmaya hazırlandığı bildiriliyor. Bu durum, Endonezya’daki nikel tesislerinden Şili ve Afrika’daki bakır operasyonlarına kadar geniş bir etki alanına sahip. Endonezya’nın kükürt bağımlılığının, ülkedeki operasyonları aksatacağı öngörülüyor.
Lojistik kısıtlamalar nedeniyle sülfürik asit arzının kısa vadede alternatif rotalara yönlendirilememesi, madencilik sektöründe üretim sürekliliğini ciddi anlamda riske atıyor. Helyum ticareti de bu süreçten etkilenerek aksadı; Katar’daki Ras Laffan tesisinde yaşanan teknik sorunlar, küresel tedarik zincirinde sorunlar yaratıyor.
Alüminyum Üretiminde Düşüş
Körfez ülkelerindeki üretim baskısı alüminyum piyasalarını sarsıyor. Dünya Ekonomik Forumu’na göre, Orta Doğu’daki sevkiyatların kısıtlanması, Londra Metal Borsası verilerine de yansıdı. Ulaşım ve inşaat sektörleri, bu kısıtlamalardan doğrudan etkileniyor.
- Helyumun Önemi: Helyum, yarı iletken ve çip üretiminde kritik bir gaz olarak işlev görüyor. Tıbbi teşhis süreçlerinde de hayati rol oynuyor.
- Alüminyum Arzı: Ham madde entegrasyonu düşük olan alüminyum tesisleri ise Körfez’deki arz baskılarına karşın savunmasız durumda.
Küresel Krizin Etkileri
Türkiye Madenciler Derneği Başkanı Mehmet Yılmaz, Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmelerin küresel madencilik maliyetlerini ortalama yüzde 11,3 arttırdığını belirtirken, bu artışta navlun ve dizel fiyatlarındaki yükselişin etkili olduğunu ifade etti. Yılmaz, bu süreçte kükürt, demir cevheri ve grafit gibi girdilerde yaşanacak herhangi bir aksamanın, tarımdan yüksek teknolojiye kadar üretimi kilitleyebileceğini vurguladı.
Yılmaz, alüminyum, grafit ve kükürt gibi girdilerin artık sıradan ham maddeler olarak düşünülemeyeceğini belirterek, bu girdilerin yeşil dönüşümden gıda güvenliğine kadar birçok alanda belirleyici rol oynadığını dile getirdi. Dolayısıyla, fiyatlarındaki her hareketin ülkelerin ekonomik dengelerini doğrudan etkileyebileceği ifade edildi.
Sonuç olarak, Hürmüz Boğazı’ndaki istikrarsızlığın küresel madde piyasalarında yarattığı belirsizlikler ve dalgalanmalar, sanayi üretimi ve ekonomik dengeler açısından ciddi bir tehdit oluşturuyor.
