İran’daki Çatışmalar Fıstık Fiyatlarını Zirveye Taşıdı
İran’daki çatışmalar, global lojistik ağlarını olumsuz etkileyerek fıstık fiyatlarının son 8 yılın en yüksek seviyesi olan 4,57 dolara çıkmasına neden oldu. Dünyanın önde gelen fıstık üreticisi olan İran’da yaşanan savaş, tedarik zincirlerinde yarattığı aksamalarla piyasada arzın daha da daralmasına yol açtı. Güçlü tüketici talebinin etkisiyle fiyatlar 2018’den bu yana en yüksek seviyeye ulaştı.
Bloomberg’in verilerine göre, savaş öncesinde İran’ın fıstık ticareti, yaptırımlar ve jeopolitik gerilimler nedeniyle zorluklarla karşı karşıyaydı. 2025 mahsulünün beklenenden düşük gelmesi ve Ocak ayında yaşanan sivil huzursuzluklar sırasında iletişim kesintileri, ihracat koordinasyonunu bozdu. Şubat sonundaki savaş, mevcut sıkışıklığı daha da derinleştirdi.
Expana Markets analisti Nick Moss, “Bu durum, küresel pazarlara ulaşması giderek zorlaşan daha küçük bir fıstık havuzu yarattı” dedi. Moss, Orta Doğu’nun büyük bir fıstık üretim merkezi olduğunu belirterek, bölgedeki aksaklıkların fıstık arzını olumsuz etkilediğini vurguladı.
Küresel Talep Artıyor
Küresel pazarda fıstık talebinde sosyal medya aracılığıyla gözlemlenen dikkate değer bir artış yaşanıyor. 2023 sonunda popüler hale gelen fıstıklı “Dubai çikolatası”, Avrupa, Orta Doğu ve Asya’daki talebi artıran bir unsur haline geldi. Ünlü markalardan Häagen-Daz ve Táche, fıstığı dondurma ve bitki bazlı süt serilerine entegre ederken, Starbucks ise fıstık aromalı kahveyi dünya genelinde sunmaya başladı.
Expana’nın ABD fıstık gösterge fiyatlarına göre, fiyatlar 2023 sonlarından itibaren son iki yılda yaklaşık %30 artış gösterdi. Savaşın arzı sıkıştırması ve ticareti zorlaştırması sonucunda, Antep fıstığı fiyatları Mart ayında pound başına 4,57 dolara kadar yükseldi. Bu fiyat, Mayıs 2018’den bu yana görülen en yüksek seviyeyi oluşturdu.
Tedarik Zincirinde Aksamalar
- Birleşik Arap Emirlikleri ve Türkiye gibi ticaretin önemli geçiş noktalarında ciddi lojistik aksaklıklar yaşandı.
- Fıstık, Türkiye’de yaygın olarak tüketilen bir ürün olup, dondurma, çikolata ve içecek sektörlerinde temel hammadde olarak kullanılmaktadır.
Sektör temsilcileri, yerel pazarın kalitesiz üretimle karşı karşıya kalabileceğine dikkat çekiyor. Baklavada kullanılan iç malzemelerin kalitesi, fiyatları etkiliyor. Fıstıklı ürünlerde hile riski olduğuna dair uyarılar yapılıyor. Bu nedenle ruhsatlı işletmelerin tercih edilmesi gerektiği vurgulanıyor.
Özetle, İran’daki çatışmalar fıstık fiyatlarını yükseltirken, global talep ve tedarik zincirindeki sorunlar bu süreci destekliyor. Fıstık, hem üretim hem de tüketim açısından hayati bir öneme sahip olmaya devam ediyor.
