Türkiye’nin Kritik Ham Maddeler Stratejisi Yakında Açıklanacak
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Türkiye’nin yeni Kritik Ham Maddeler stratejisinin yakın zamanda kamuoyuna duyurulacağını belirtti. Beylikova’daki nadir toprak elementleri projesinin bu stratejinin kilit unsuru olduğunu vurgulayan Bayraktar, “Beylikova’nın dünyada en büyük nadir toprak elementleri rezervlerinden biri olduğuna inanıyoruz.” ifadelerini kullandı.
Bayraktar, Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) bünyesinde gerçekleştirilen “OECD Kritik Mineraller Forumu”nda konuştu. Dünyanın en büyük enerji krizlerinden birini yaşadığını kaydeden Bakan, günümüzde enerji ile ilgili her toplantının ana gündem maddelerinden birinin İran’daki savaş ve Hürmüz Boğazı’nın durumu olduğunu aktardı. Bu gelişmelerin petrol ve doğal gaz üzerindeki etkilerinin büyük olduğunu belirten Bayraktar, arz güvenliği ve fiyat dalgalanmalarının en önemli konular arasında yer aldığını ifade etti.
Küresel enerji talebi ve elektrikleşme sürecinin bölgesel çatışmalarla bağlantılı olarak tüm dünyayı etkilediğini dile getiren Bayraktar, enerji sahnesinde köklü değişimlerin yaşandığını vurguladı. Geçtiğimiz yıl küresel enerji talebinin %1,3 arttığını, elektrik talebinin ise bu oranın iki katı kadar büyüdüğünü belirten Bakan, bu artışın elektrikli araçlar, veri merkezleri ve soğutma sistemleri gibi faktörlerden kaynaklandığını açıkladı.
- Kritik minerallerin önemi: Temiz enerji teknolojileri, dijital altyapı ve savunma sistemleri için vazgeçilmez.
- Rüzgar türbinleri ve elektrikli araçlar: Modern ekonomilerin merkezinde yer alan kritik minerallerin tedarik zincirlerinde jeopolitik gerilimler yaşanıyor.
Bayraktar, güçlü ve çeşitli tedarik zincirlerinin oluşturulması adına Türkiye’nin madenciliği bir işbirliği aracı olarak gördüğünü ifade etti. Ayrıca, projelerin “kazan-kazan” prensibiyle yürütülmesi gerektiğini belirtti. Kritik minerallerin üretim ve rafinaj kapasitelerinin belirli bölgelerde yoğunlaşmasının piyasa dinamiklerini bozduğunu savunan Bakan, bu dengesizliklerin enerji güvenliği ve endüstriyel dayanıklılığı doğrudan etkilediğini vurguladı.
Bakan Bayraktar, Türkiye’nin teknoloji odaklı ülkelerle aktif iletişimde bulunduğunu ve ortaklıkların temel finansmanın ötesine geçmesi gerektiğini dile getirdi. Şeffaf fiyatlandırma mekanizmalarının eksikliğine de dikkat çeken Bayraktar, çoğu kritik mineralin piyasalarının küçük, likiditeden yoksun olduğunu ve şeffaf fiyatlandırma mekanizmalarına sahip olmadığını belirtti. “Hiçbir ülkenin parçalanmış bir alıcı tabanına karşı hacimsel hakimiyetini kullanmasına izin verilmemeli.” dedi.
Türkiye’nin yenilenebilir enerji hedefleri doğrultusunda kaynakları yalnızca çıkarmanın yeterli olmadığını, bunları işlemenin önemine vurgu yapan Bayraktar, “Türkiye tam olarak bunu inşa ediyor, kaynak çıkarımını derin işleme kapasitesi ve yüksek teknolojili endüstriyel değer yaratımıyla birleştiriyoruz.” şeklinde konuştu. Dünya genelindeki en büyük yataklardan biri olarak görülen Beylikova’da tam bir değer zinciri oluşturmak için Eti Maden’in çalışmalarına devam ettiğini belirtti.
Son olarak, pilot tesisi faaliyete geçen projenin geleceğine değinen Bayraktar, “Ayırma ve işleme kabiliyetlerini içerecek endüstriyel ölçekli üretime doğru ilerliyoruz. Rüzgar türbinleri ve elektrikli araç motorlarındaki kalıcı mıknatıslar için gerekli olan nadir toprak oksitlerini üreteceğiz.” ifadelerini kullandı.
Bu bağlamda, Avrupa Birliği (AB) ve ABD’nin, Çin’e olan bağımlılığı azaltmak amacıyla kritik minerallerin üretimi ve güvenliğinde işbirliği sağlamak için anlaşmaya yaklaştığı bilgisi de gündeme geldi.
