Hürmüz Boğazı’nda Askeri Gerilim ve Deniz Trafiği Krizi
Hürmüz Boğazı’nda yaşanan artan askeri gerilim, deniz trafiğini ciddi şekilde etkileyerek yaklaşık 1900 geminin bölgede mahsur kalmasına yol açtı. İran, geçiş kurallarını yeniden belirlediğini açıkladı ve bu durum, küresel enerji piyasalarında tedarik endişelerini artırdı.
ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik başlattığı ortak saldırılar, İran’ın misilleme olarak Hürmüz Boğazı’nı bu ülkelerle bağlantılı ticari gemilere kapatmasıyla sonuçlandı. Bu gelişmeler sonucunda, Hürmüz Boğazı’ndan geçmek isteyen birçok gemi, özellikle Basra Körfezi çevresinde, geçiş yapamadan açıkta demirlemek zorunda kaldı.
İran’ın Geçiş Kuralları ve Askeri Açıklamalar
İran Silahlı Kuvvetleri’nin savaşı yürüten birimi Hatemu’l Enbiya Merkez Karargahı Sözcüsü Yarbay İbrahim Zülfikari, Hürmüz Boğazı’nın durumunun eski haline dönmeyeceğini belirtti. Zülfikari, “Boğazlardan geçiş kurallarını yeniden belirledik. ABD ve İsrail bağlantılı hiçbir unsurun geçiş hakkı yoktur. Kimin geçip geçmeyeceğine biz karar veririz” ifadelerini kullandı.
Mahsur Kalan Gemilerin Durumu
Anlık gemi takip verilerine göre, 20-22 Mart tarihleri itibarıyla Hürmüz Boğazı çevresinde hareket edemeyen yaklaşık 1900 gemi bulunuyor. Bu gemilerin içerisinde, yaklaşık 190 milyon varil ham petrol ve petrol ürünü taşıyan tankerler de yer alıyor. Dünyanın önde gelen konteyner taşımacılık şirketlerinden Hapag-Lloyd, devam eden gerilim nedeniyle 6 gemisinin Basra Körfezi’nde hareket edemediğini duyurdu.
- Dökme yük gemileri: 324
- Petrol/kimyasal ürün tankerleri: 315
- Petrol ürünleri tankerleri: 267
- Ham petrol tankerleri: 211
- Genel kargo gemileri: 177
- Konteyner gemileri: 174
- LPG gemileri: 98
- LPG/kimyasal tankerleri: 34
Navlun Fiyatlarındaki Artış ve Alternatif Güzergah Sorunları
Baltık ve Uluslararası Denizcilik Konseyi (BIMCO) Deniz Taşımacılığı Analiz Müdürü Filipe Gouveia, Hürmüz Boğazı’ndaki trafik duraksamasının denizcilik piyasaları ve navlun fiyatları üzerindeki etkisinin çeşitli faktörlere bağlı olduğunu belirtti. Gouveia, yakıt fiyatlarının nasıl gelişeceği, Boğaz’ın fiilen kapanma süresi ve İran’ın geçişe izin verdiği gemi sayısının belirleyici olabileceğini ifade etti.
Gouveia, “27 Şubat-20 Mart tarihleri arasında Baltık Kirli Tanker Endeksi yüzde 49, Baltık Temiz Tanker Endeksi ise yüzde 78 oranında yükseldi. Konteyner piyasasında da navlun fiyatları arttı. Bu artış, yakıt maliyetlerindeki sıçramadan kaynaklanıyor” dedi.
Normal koşullarda, küresel deniz petrol ihracatının yüzde 30’unun ve kuru yük taşımacılığının yüzde 4’ünün Hürmüz Boğazı’ndan geçtiğini hatırlatan Gouveia, alternatif kara yollarının bölgenin normal kargo hacmini karşılayacak yeterli kapasiteye sahip olmadığını belirtti. Ayrıca, “Dünyadaki tanker filosunun yaklaşık yüzde 5,5 ile konteyner ve kuru yük filolarının yüzde 1,5’inin Basra Körfezi içinde olduğunu tahmin ediyoruz” bilgisi verdi.
Hürmüz Boğazı’ndaki Durumun Geleceği
Hürmüz Boğazı’ndaki askeri gerilim, uluslararası deniz ticaretinin geleceği üzerinde belirleyici bir etki yaratmaya devam ediyor. Gemilerin geçiş kurallarının yeniden şekillenmesi ve tedarik zincirlerinin nasıl etkileneceği, önümüzdeki günlerde dikkatle izlenmesi gereken konular arasında yer alıyor.
