Plastik Kirliliğine Karşı Yeni Yönetmelik Yolda
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, plastik kirliliğiyle mücadele kapsamında önemli bir adım atıyor. Tek kullanımlık plastik ürünlerin piyasaya arzını yasaklamaya yönelik yeni bir yönetmelik, yıl sonuna kadar yürürlüğe girmesi planlanıyor. Bu yönetmelik ile doğada çözünmesi güç olan çatal, bıçak, pipet ve kulak pamukları gibi ürünlerin kullanımı tamamen sona erecek.
Geçtiğimiz yıl yayımlanan 2025-2028 Ulusal Döngüsel Ekonomi Stratejisi ve Eylem Planı çerçevesinde hazırlanan taslak düzenleme, tek kullanımlık plastiklerin, deniz çöplerinin ve mikroplastiklerin kontrol altına alınmasını hedefliyor. Hazırlanan metin, Avrupa Birliği’nin Tek Kullanımlık Plastikler Direktifi’ne tam uyum sağlamak amacı taşımaktadır.
Yasak Kapsamındaki Ürünler
- Plastik çatal, bıçak, kaşık
- Yemek çubukları
- Plastik tabaklar
- Genleştirilmiş polistiren (EPS-köpük) gıda kapları
- İçecek kapları ve bardaklar
- Plastik çubuklu kulak pamukları
- Pipetler
Bu ürünlerin yasaklanmasıyla birlikte, yıllık yaklaşık 1,5 milyon ton karbondioksit eşdeğer emisyonun önlenmesi bekleniyor. Ayrıca, yaklaşık 1,5 milyar liralık atık yönetim maliyetinden tasarruf sağlanması öngörülüyor. Yasaklanan ürünlerin yerine ise cam, porselen, ahşap ve karton gibi çevre dostu alternatiflerin kullanımı teşvik edilecek. İlerleyen dönemlerde kargo poşetleri ve ıslak mendil gibi diğer ürünlere yönelik kısıtlamalar da gündeme gelebilir.
Toplumun Destek Oranı
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından gerçekleştirilen bir araştırmaya göre, vatandaşlar tek kullanımlık plastiklere yönelik getirilecek sınırlamaları büyük oranda destekliyor. Araştırma sonuçları şu şekilde:
- Katılımcıların %77,65’i bu ürünlerin günlük hayatta daha az kullanılmasını istiyor.
- %72,52’si plastik ürünleri satın almama fikrine sıcak bakıyor.
- %76,40’ı kısıtlamaları faydalı bulurken, %60,02’si yasaklama kararını onaylıyor.
Avrupa’daki Benzer Uygulamalar
Avrupa Birliği, 2019’da kabul ettiği Tek Kullanımlık Plastikler Direktifi doğrultusunda birçok ülke benzer yasal düzenlemeler devreye aldı. Fransa, kapsamlı yasaklar uygularken, Almanya üreticilere finansman ve raporlama sorumlulukları getiriyor. İspanya, plastik ambalaj tüketimini vergilendirme yoluna giderken, Hollanda belirli ürün grupları için ücretlendirme ve kademeli yasak takvimi uyguluyor. İrlanda da ıslak mendiller ve servis ürünlerine yönelik ek kısıtlamalar planlayan ülkeler arasında.
Plastik Geri Dönüşüm Sorunları
Plastik geri dönüşümünde dünya genelinde hedeflenen başarı oranlarına ulaşılamazken, Avrupa’da %15 ve Amerika Birleşik Devletleri’nde %9 seviyesinde kalan oranlar sistemin verimliliğini sorgulatıyor. Uzmanlar, mevcut krizin aşılması için teknolojiden ziyade kolektif bir iradeye ve bütüncül bir döngüsel ekonomi modeline ihtiyaç duyulduğuna dikkat çekiyor.
Bu yeni yönetmelik, çevresel sürdürülebilirlik açısından önemli bir adım olarak değerlendiriliyor ve toplumda olumlu bir değişim yaratması bekleniyor.
