Küresel Borçlar Rekor Seviyeye Ulaştı
2023 yılının ilk çeyreği itibarıyla küresel borçlar, 353 trilyon dolara ulaşarak yeni bir rekor kırdı. Uluslararası Finans Enstitüsü (IIF) tarafından yayımlanan “Küresel Borç Monitörü” raporu, bu artışın ayrıntılarını ortaya koyuyor. Rapora göre, küresel borç miktarı, önceki çeyreğe göre 4,4 trilyon dolar artış gösterdi ve geçen yılın aynı döneminde 327,6 trilyon dolar seviyesindeydi.
Artışın büyük ölçüde devlet borçlanmalarından kaynaklandığı belirtilirken, bu durum özellikle Çin ve ABD’de yoğunlaştı. 2023 yılı başından itibaren sabit kalan küresel borcun Gayri Safi Yurt İçi Hasıla (GSYH) oranı ise yüzde 305 olarak hesaplandı. Gelişmiş piyasalarda borç oranları düşüş gösterirken, gelişmekte olan piyasalarda istikrarlı bir artış gözlemleniyor.
- Norveç, Kuveyt, Çin, Bahreyn ve Suudi Arabistan: Bu ülkelerde en belirgin borç artışları kaydedildi.
- Gelişmiş Ekonomiler: Toplam borçları 246 trilyon dolara ulaştı.
- Gelişmekte Olan Ülkeler: Toplam borçları 106,7 trilyon dolara çıktı.
Küresel borcun dağılımına bakıldığında, hane halkına ait borçlar 65,1 trilyon dolara, finansal olmayan şirketlerin borçları 101,8 trilyon dolara, kamu borçları ise 108,5 trilyon dolara yükseldi. Bankalar gibi finansal kuruluşlara ait borçlar da 77,3 trilyon dolara ulaşmış durumda.
Türkiye’nin durumu ise dikkat çekici. Hane halkına ait borçlar, GSYH’ye oranla yüzde 10’da sabit kaldı. Ancak, finansal olmayan şirketlere ait borç oranı yüzde 38,5’ten yüzde 37,7’ye, kamu borçları ise yüzde 27,2’den yüzde 26,2’ye geriledi. Buna karşın finansal sektöre ait borçlar yüzde 17,1’den yüzde 17,3’e yükseldi.
Raporda, yaşlanan nüfus, artan savunma harcamaları, enerji güvenliği ve çeşitlendirme ihtiyaçları gibi yapısal baskıların, hükümet ve şirket borç seviyelerini orta ve uzun vadede artıracağı ifade edildi. Orta Doğu’daki son çatışmaların bu baskıları daha da yoğunlaştırma potansiyeli taşıdığı belirtiliyor. Kısa vadede ise borç birikiminin seyrinin bölgedeki gelişmelere ve mali otoritelerin tepkilerine bağlı olacağı vurgulandı.
Yüksek enerji ve gıda fiyatlarından kaynaklanan enflasyon baskıları, birçok ülkeyi mali destek sağlamaya zorlayabilir. Bu durum, daha geniş bütçe açıkları ve ek borçlanmalara neden olabilir. Özellikle sınırlı mali kaynaklara sahip gelişmekte olan piyasalarda borç seviyeleri daha da yükselebilir.
Yüksek enflasyonun geçici olarak borç oranlarını düşürme etkisi olabileceği ifade edilse de, enflasyonun kalıcı hale gelmesi durumunda bu rahatlamanın sürdürülebilir olmayacağı da vurgulandı. Orta Doğu’daki çatışmaların devam etmesi durumunda, merkez bankalarının enflasyonu kontrol altına almak için agresif adımlar atmasa bile, uzun süreli fiyat baskılarının borçlanma maliyetlerine yansıyacağı belirtildi.
