Sosyal Güvenlik Sistemi 2025’te İlk Defa Fazla Verdi
Türkiye’nin sosyal güvenlik sistemi, 1994 yılından bu yana ilk defa 2025 yılında gelir fazlası ile kapandı. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından açıklanan veriler, sistemin sürdürülebilirliğine dair endişeleri gündeme getirdi. Ekonomist Noyan Doğan, aktif/pasif oranındaki düşüşe vurgu yaparak, bu durumun sistemin uzun vadeli sağlığı açısından tehlike arz ettiğini belirtti.
2025 yılı için SGK’nın prim gelirleri 4 trilyon 36,2 milyar lira olarak gerçekleşti. Bu rakam, başlangıçta öngörülen 3 trilyon 752,5 milyar liralık tahminin oldukça üzerinde. Prim gelirlerindeki artışa bağlı olarak devlet katkısı da beklenenden daha fazla oldu; 864,9 milyar liralık katkı yerine, 888,7 milyar lira tahsis edildi.
Böylece, 2025 yılında SGK’nın toplam gelirleri 5 trilyon 599,1 milyar lira olarak belirlendi. Harcama tahminlerinde ise yalnızca 58 milyar liralık bir sapma yaşandı; toplam harcamalar ise 5 trilyon 563,3 milyar lira olarak gerçekleşti. Emekli aylığı ödemeleri için öngörülen rakam 3 trilyon 739,1 milyar lira iken, yapılan ödeme 3 trilyon 775,5 milyar lira seviyesinde kaldı. Sağlık harcamaları ise 1 trilyon 353,1 milyar lira olarak gerçekleşti.
- Sosyal Güvenlik Sistemi Geçmişi: 2006 yılına kadar Türkiye’de SSK, Emekli Sandığı ve BAĞ-KUR ayrı ayrı faaliyet gösteriyordu.
- Devlet Katkısı: 2008 yılından itibaren devlet, her 100 lira prim için 25 lira katkı sağlamaya başladı.
- Uzun Süreli Açık: SGK, 2025 yılına kadar gelir-gider dengesi açısından sürekli açık vermişti.
Noyan Doğan, köşe yazısında bu bütçe fazlasının nedenlerini detaylandırdı. Asgari ücret artışı, sigortalı sayısındaki artış, memur maaş katsayısındaki değişiklikler ve prim yapılandırma gelirlerindeki yükseliş, SGK’nın prim gelirlerini artırdı. Ayrıca, üniversite hastanelerinin SGK’ya olan borçlarının silinmesi ve doğal afet katılım payı tutarlarının 2025 yılı içinde kuruma aktarılması gibi faktörler de bütçeye olumlu katkı sağladı.
Aktif/Pasif Oranı ve Sürdürülebilirlik
Sosyal güvenlik sisteminin sürdürülebilirliği konusuna dikkat çeken Doğan, aktif/pasif oranının kritik bir gösterge olduğunu belirtti. Bu oran, çalışan sayısının emekli sayısına oranını ifade ediyor. 2023 yılında bu oran 1,62 olarak hesaplandı. Yani, 1,62 çalışan, 1 emekliye bakıyor. Bu oran, önceki yıllara kıyasla belirgin bir düşüş gösteriyor; 2022 yılında bu oran 2’nin üzerindeydi.
Doğan, “Geçen yıl aktif/pasif oranı 1,61 iken, bir önceki yıl 1,66 olmuştu. Daha önceki yıllarda ise bu oran 1,90’ların üzerindeydi. Bu durum, sosyal güvenlik sisteminin sürdürülebilirliği açısından olumsuz bir tablo oluşturuyor,” diyerek endişelerini dile getirdi.
Sonuç olarak, Türkiye’nin sosyal güvenlik sistemi 2025 yılında önemli bir dönüm noktasına ulaştı. Ancak, emekli maaşları ve sağlık harcamaları gibi unsurların sürekli artışı ve aktif/pasif oranındaki düşüş, gelecekteki zorlukları da beraberinde getirebilir. Bu çerçevede, sistemin sürdürülebilirliği için köklü reformların gerekliliği ön plana çıkıyor.
