Trump’ın İran Tehditleri Küresel Piyasalarda Şok Etkisi Yarattı
Donald Trump, İran’ı “Taş Devri’ne döndürme” tehdidinde bulunurken, Hürmüz Boğazı’ndaki belirsizliklerin küresel petrol fiyatlarını artırmasına ve borsalarda sert düşüşlere yol açmasına neden oldu. ABD Başkanı Trump, önümüzdeki haftalarda saldırılarını artıracaklarını açıkladı. Ancak, kritik enerji koridorunun geleceği hakkında net bir plan sunmadı.
Trump, askeri hedeflere ulaştıklarını iddia etmesine rağmen, Amerikan kuvvetlerinin İran’ı “son derece sert bir şekilde” hedef alacağını duyurdu. Çarşamba gecesi yaptığı ulusa sesleniş konuşmasında, İran ile müzakerelere değinmeyerek, Hürmüz Boğazı’nın açılması için belirlediği 6 Nisan tarihine de atıfta bulunmadı. Boğazın açılmaması durumunda İran’ın enerji altyapısına yönelik saldırı tehditleri savurdu, fakat bu arz kesintilerini sona erdirmek için herhangi bir plan ortaya koymadı.
Asya ve Avrupa’daki petrol fiyatları Trump’ın açıklamaları sonrasında %7’den fazla artış gösterdi. Salı günü, ABD’de benzin fiyatları galon başına 4 doları aşarak, dünya genelindeki gıda maliyetlerini de etkiledi.
İsrail’in Lübnan’a Saldırıları ve İnsani Bilanço
İsrail’in Lübnan’daki saldırıları sonucunda, Lübnan Sağlık Bakanlığı son 24 saatte 27 kişinin hayatını kaybettiğini ve 105 kişinin yaralandığını duyurdu. 2 Mart’ta Hizbullah’ın İsrail’in kuzeyine roket atmasıyla başlayan saldırılarda, toplamda 1,345 kişi hayatını kaybetti. Bu ölümler arasında 125 çocuk ve 91 kadın bulunuyor. Yaralı sayısı da 4,040’a ulaştı ve ölenler arasında 53 sağlık çalışanı yer alıyor.
İsrail saldırılarının 82 acil tıbbi hizmet tesisini hedef aldığı bildirilirken, bir milyondan fazla Lübnanlı, güneydeki işgal nedeniyle evlerini terk etmek zorunda kaldı. Tahran’da yaşayan bir mühendis, Trump’ın tehditlerinin İran halkını umursamadığını belirtti ve bu durumun sadece rejimi değil, ülkenin altyapısını ve kültürünü de tehdit ettiğini vurguladı.
Yemen’den Gelen Tepkiler
İran destekli Yemenli isyancı grubun lideri Abdülmelik el-Husi, grubunun bu hafta ABD ve İsrail’e karşı ortak operasyonlar düzenlediğini duyurdu. Televizyonda yaptığı konuşmada, “Düşman hedeflerine ulaşırken boş durmayacağız” dedi. El-Husi, Tahran rejimine desteğini yineleyerek, Cuma günü Sana’da dayanışma mitingleri düzenlenmesini çağrısında bulundu.
Piyasalarda Sert Dalgalanmalar
Küresel piyasalardaki dalgalanmalar, Trump’ın saldırılara devam etme sözü vermesiyle daha da derinleşti. ABD piyasalarının açılmasıyla birlikte S&P 500 %1.2, Dow Jones 600 puan ve Nasdaq %1.7 değer kaybetti. ABD ham petrolünün varil fiyatı %10’dan fazla artarak 110 doların üzerine çıktı. Wall Street’in kapalı olacağı Cuma günü yatırımcıların belirsizlik karşısındaki endişeleri rakamlara yansıdı.
Uluslararası Tepkiler ve Diplomatik Kriz
İngiltere Dışişleri Bakanı Yvette Cooper, 40’tan fazla ülkenin diplomatlarıyla yaptığı görüşmede, İran’ın küresel ekonomiyi rehin aldığını ifade etti. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Hürmüz Boğazı’nın askeri operasyonla açılmasının “gerçek dışı” olduğunu savunarak, çözümün İran ile müzakereler yoluyla sağlanabileceğini vurguladı.
Güney Kore Cumhurbaşkanı Lee Jae Myung, Orta Doğu’daki savaşın yarattığı enerji krizine karşı 26,2 trilyon wonluk (17,2 milyar dolar) ek bütçe talep etti. Çin Dışişleri Bakanlığı ise askeri yöntemlerin sorunu çözmeyeceğini belirtti.
Son aylarda İran’daki protestolarla bağlantılı olarak 18 yaşındaki bir gencin idam edilmesi, uluslararası insan hakları gruplarının tepkisini çekti. Ayrıca, ünlü insan hakları avukatı Nasrin Sotoudeh’in gözaltına alınması, rejim üzerindeki baskının artmasına neden oldu.
