İktisatçı Mahfi Eğilmez’den Ekonomi Analizi: Sorunlar Savaş Öncesinde de Vardı
İktisatçı Mahfi Eğilmez, Türkiye ekonomisindeki mevcut durumla ilgili önemli değerlendirmelerde bulundu. Eğilmez, İran Savaşı’nın ekonomik sorunların temel sebebi olmadığını, aksine bu sorunları hızlandırdığını belirtti. Yapmış olduğu analizde, ekonominin savaş öncesinde de zayıf bir durumda olduğunu ifade etti.
Eğilmez, “Savaş Öncesinde de Ekonomi Yorgundu” başlığında, önümüzdeki günlerde sıkça duyulacak olan “Savaş olmasaydı her şey yolundaydı.” söyleminin gerçeği yansıtmadığını vurguladı. Savaşın etkileri henüz ortaya çıkmamış olsa da, Türkiye ekonomisinin çoktan ivme kaybettiğini açıkladı. Eğilmez, bu durumu anlamak için mevcut ekonomik göstergelere bakmanın önemine dikkat çekti.
Büyüme: Potansiyelin Altında
2025 yılı son çeyreğinde Türkiye’nin büyüme oranı %3,4 olarak açıklandı. Oysa ülkenin potansiyel büyüme oranı yaklaşık %5. Bu aradaki fark oldukça dikkat çekici. Eğilmez, büyümenin düşürülmesi için yapılan fedakarlıkların anlaşılabilir olduğunu ancak bunun tek sorun olmadığını aktardı. İmalat sanayinin zayıfladığı, kapasite kullanım oranlarının son üç yılın en düşük seviyesine gerilediği ifade edildi. Ayrıca, ekonomiyi bugüne kadar ayakta tutan hizmet sektörünün de yavaşlamaya başladığı belirtildi. Savaşın maliyetinin bu tabloya eklenmesiyle, 2026’da %2,5-3 bandında bir büyüme hedefinin bile iyimser bir senaryo olduğunu vurguladı.
Enflasyon: Beklenen Düşüş Gelmedi
Yılbaşında beklenen enflasyon düşüşü gerçekleşmedi. 2025 yılı sonunda %30,89 olan enflasyon, şubat ayında yeniden artış göstererek %31,53’e çıktı. Eğilmez, bu artışın petrol fiyatlarının 60 dolara kadar yükseldiği dönemde gerçekleştiğini hatırlatarak, günümüzde petrol fiyatlarının 100 doların üzerinde olduğunu belirtti. Eğer petrol fiyatlarında bir yükseliş devam ederse, enflasyona ek yük getirilmesinin kaçınılmaz olacağını söyledi.
İşsizlik: Rakamlar Değil, Gerçeklik Önemli
Resmi işsizlik verilerinin dalgalı bir seyir izlediğine dikkat çeken Eğilmez, bu durumun gerçek bir iyileşmeyi göstermediğini belirtti. Gerçek tabloyu geniş tanımlı işsizlik verilerinin ortaya koyduğunu ifade eden Eğilmez, bu oranın %30’un hemen altında sabit kaldığını söyledi. Savaşın getireceği ekonomik yavaşlama ile birlikte işsizlikteki sorunların daha da derinleşeceğine dikkat çekti.
Bütçe: Görünen ile Gerçek Arasında
Başlangıçta bütçe dengesinin sürdürülebilir gibi göründüğünü belirten Eğilmez, ilk iki ayda 190 milyar TL açık verildiğini belirtti. Ancak bu durumu bir iyileşme olarak değerlendirmedi, çünkü kurumlar vergisindeki peşin tahsilatların geri getirilmesinin gelirleri öne çektiğini söyledi. Ayrıca harcamaların kısıtlanmasının, eski sistem devam etseydi çok daha yüksek açıklarla sonuçlanacağını ifade etti.
Cari Açık: Petrol Kıskacı
Ocak ayında 12 aylık cari açığın 32,9 milyar dolar olarak açıklandığını fakat bu hesaplamaların 65 dolarlık petrol fiyatına göre yapıldığını belirtti. Petrol fiyatlarının 100 doların üzerinde seyretmesi, cari açığın artmasına neden olabilir. Eğilmez, petrol fiyatlarındaki her 10 dolarlık artışın cari açığa yaklaşık 4 milyar dolar ek yük getireceğini vurguladı ve yılsonunda 50 milyar dolarlık açık verilmesinin sürpriz olmayacağını söyledi.
Sonuç: Sorun Savaştan Önce de Vardı
Tüm bu veriler, Türkiye ekonomisinin savaş başlamadan önce de hedeflerinden sapmış olduğunu gösteriyor. Eğilmez, savaşın mevcut bozulmayı daha da artıracağını ve uzun vadede enflasyonla mücadelenin yıllara yayılmasının doğru bir strateji olmadığını belirtti. Ekonominin bir engelle karşılaşması gerektiğini, bu durumun kriz, seçim veya başka bir şok olabileceğini ifade etti.
Ekonominin mevcut durumu, gelecekteki gelişmeler açısından dikkatle izlenmesi gereken bir durum arz ediyor. Eğilmez’in analizleri, Türkiye’nin ekonomik yol haritasının yeniden gözden geçirilmesi gerektiğini gösteriyor.
