Tarımsal Girdilerdeki Kriz: Çiftçilere Acil Destek Gerekiyor
Bölgesel çatışmaların tarım sektöründeki etkileri giderek artarken, Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) yetkilileri, çiftçilerin büyük sıkıntılar yaşadığını belirtti. Gübre ve mazot fiyatlarındaki artışlar, tarımsal üretim verimliliğini tehdit ediyor. Bu nedenle, çiftçilerin desteklenmesi için acil tedbirler alınması gerektiği vurgulandı.
TZOB Başkanı Şemsi Bayraktar, ABD ve İsrail ile İran arasındaki savaşın Türkiye’deki tarımsal girdi piyasalarına yansımalarını değerlendirdi. Bayraktar’ın açıkladığı verilere göre, gübre fiyatları %8.3 ile %26.5 arasında değişiklik gösterirken, mazotun litre fiyatı %22.3 oranında artış gösterdi. Türkiye’nin gübre ve mazot ihtiyacının büyük bir kısmının ithalat yoluyla karşılandığını belirten Bayraktar, savaş durumu ve Hürmüz Boğazı’nın kapanma ihtimalinin, enerji ve tarımsal gıda sistemlerine yönelik riskleri artırdığını ifade etti.
Petrol, doğalgaz ve gübre üretiminde çatışmaların yaşandığı bölge ülkelerinin öncü konumda olduğunu vurgulayan Bayraktar, sevkiyat yollarındaki kısıtlamaların fiyatları doğrudan etkilediğini belirtti. “Sevkiyat yollarındaki kısıtlamalar, fiyatlara yansıyor. Örneğin, 2025 yılının haziran ayında İran ile İsrail arasındaki çatışma sonrasında gübre fiyatları bir anda %40’a varan oranlarda arttı” dedi.
Doğru zamanda ve yeterli miktarda yapılan gübrelemenin, bitkisel üretimde verim artışına önemli katkılar sağladığını dile getiren Bayraktar, “Çiftçilerimizin maliyet artışları nedeniyle gübre alamama ihtimali, verim düşüşüne ve maliyet artışlarına yol açabilir. Bu durum hem üreticileri hem de tüketicileri olumsuz etkileyecektir” şeklinde konuştu.
Mevcut dönemde serin iklim tahıllarında üst gübreleme, sıcak iklim tahıllarında ise taban gübrelemesi yapılması gereken bir dönem olduğunu hatırlatan Bayraktar, çiftçilerin gübre ihtiyacının en yoğun olduğu zamanlardan geçtiğini ifade etti. Çiftçilerin büyük çoğunluğunun önceden stok yapamadığını ve ihtiyaç duyduğu anda alım yaptığını belirten Bayraktar, “Ülkemizde gübreye en çok ihtiyaç duyulan dönemlerden biri. Çiftçilerin büyük kısmı, zamanı geldiğinde gübre tedarik etmeye çalışıyor. Dolayısıyla, çoğu çiftçinin deposunda gübre bulunmuyor” dedi.
Bazı çözüm önerileri de sunan Bayraktar, yüksek maliyetler ve azalan gübre kullanımının tarımsal üretimde düşüşe yol açacağını belirtti. Piyasayı düzenlemek adına gübre ithalatında gümrük vergilerinin sıfırlanmasını, ihracatın yasaklanmasını ve 10 yıldır yasak olan %33 amonyum nitrat gübresinin tekrar kullanıma açılmasını olumlu bulduğunu söyledi. Temel meselenin çiftçilerin bu ürünlere erişebilirliği olduğunu vurgulayan Bayraktar, “Burada kritik nokta, çiftçilerimizin gübreyi makul fiyatlarla satın alabilmesidir” dedi.
Girdi maliyetlerinin artış oranları şöyle sıralandı:
- Gübre (Genel): %8.3 – %26.5
- Üre Gübresi (Çatışma Sonrası): %40
- Mazot: %22.3
Mazot fiyatındaki %22.3’lük artışın büyük bir kısmının vergiden kaynaklandığına dikkat çeken Bayraktar, tarımsal amaçlı kullanılan mazottan vergi alınmaması gerektiğini savundu. Tarımsal arz güvenliğini sağlamak için temel girdilere yönelik desteklerin artırılması gerektiğini belirten Bayraktar, üreticilerin üzerindeki maliyet yükünü hafifletecek acil önlemlerin devreye alınmasını talep etti.
