Orta Doğu Gerilimlerinin Türkiye Ekonomisine Etkileri
Bilkent Üniversitesi’nden Prof. Dr. Ali Hakan Kara, Orta Doğu’daki artan gerilimlerin Türkiye ekonomisi üzerindeki olası etkilerini inceledi. Ekonominin dirençli yönleri ile zayıf noktalarını değerlendirerek, farklı savaş senaryolarının büyüme ve enflasyon üzerinde önemli farklılıklar yaratabileceğine dikkat çekti.
Kara, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamalarda, savaşın süresi ve petrol fiyatlarındaki dalgalanmaların enflasyon, cari açık ve büyüme tahminlerini nasıl etkileyebileceği üzerine öngörülerde bulundu. Kara’nın açıklamalarında şu ifadelere yer verildi:
- Güçlü Yönler: Türkiye’nin kamu ve özel sektör borçluluğu düşük, bütçe açığı %3’ün altında. Bu durum, büyümekteki ani duraksamaları hafifletebilecek bir manevra alanı sağlıyor.
- Bankacılık Gücü: Bankacılık sistemi güçlü bir şekilde yönetiliyor ve esnek şirket yapısı, olası şoklara karşı dayanıklılık gösteriyor.
- Merkez Bankası Rezervleri: Merkez Bankası, altın fiyatlarındaki artışla birlikte rezervlerini artırdı. Mevcut faiz oranı (basit %40) TL’yi orta düzeyde şoklara karşı koruma kapasitesine sahip.
- Yatırımcı Güveni: Yabancı yatırımcıların swap pozisyonları, Rahip Brunson krizi dönemine göre oldukça düşük seviyelerde bulunuyor.
Ancak, kara noktalar da mevcut:
- Enerji Bağımlılığı: Türkiye’nin enerjideki ithal bağımlılığı son 10 yılda azalmış olmasına rağmen, halen %65-70 civarlarında. Bu durum, uluslararası krizlerde ekonomik istikrarı tehdit ediyor.
- Hammaddelerde İthalat: Petrol başta olmak üzere pek çok ham maddeye olan ithalat bağımlılığı yüksek. Bu da enflasyon üzerinde baskı oluşturuyor.
- Yüksek Enflasyon: Türkiye, enflasyonla mücadelede kritik bir eşikte bulunuyor. Petrol fiyatlarının yüksek seyretmesi, enflasyon düşüşü konusundaki güveni sarsabilir.
- Cari Açık Sorunu: Şu anda cari açığın artışı, dış ticaret dengesini olumsuz etkiliyor ve bu durum ekonomik büyümeyi tehdit ediyor.
Kara, “Enerji fiyatlarının ani yükselişi, iç ve dış dengenin bozulmasına yol açıyor. Savaşın kısa sürmesi ve petrol fiyatlarının 3-6 ay içinde 70-80 dolara düşmesi durumunda, ekonomide küçük bir hasarla durumu atlatabilecek manevra alanımız var” şeklinde değerlendirdi. Ancak, savaşın uzun sürmesi durumunda tüm ekonomik göstergelerin yeniden gözden geçirilmesi gerektiğinin altını çizdi.
Ekonomi yönetimi, bugüne kadar büyümede keskin bir yavaşlama olmadan ve dış dengeyi fazla bozmadan döviz kontrolü ile enflasyonla mücadele etmeye çalıştı. Ancak yüksek enerji fiyatları ve savaş durumu kalıcı hale gelirse, büyümede belirgin bir ivme kaybı ve döviz kuruyla ilgili kontrolsüz gelişmeler yaşanabilir.
Tüm bu gelişmeler, Türkiye’nin ekonomik geleceği açısından ciddi riskler taşıyor. Gözler, Orta Doğu’daki gerilimlerin seyrine ve enerji fiyatlarına çevrilmiş durumda. Ekonomik istikrarın sağlanabilmesi için, acil ve etkili politikaların devreye alınması gerekecek.
