Petrol Fiyatlarında Tarihi Yükseliş: Jeopolitik Gelişmeler Etkili Oldu
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları, küresel piyasalarda petrol fiyatlarının hızlı bir şekilde yükselmesine neden oldu. Bu durum, jeopolitik tansiyonun artmasıyla birlikte enerji maliyetlerinin ve dolayısıyla enflasyonun da yükselmesi endişelerini gündeme getirdi. Akbank Başekonomisti Çağrı Sarıkaya, petrol fiyatlarındaki artışın enflasyon üzerindeki etkilerini ve bunun bütçeye getireceği maliyetleri açıkladı.
Haftanın ilk işlem gününde, Brent petrolün varil fiyatı Asya işlemlerinde yüzde 13’ün üzerinde bir artış kaydettikten sonra, saat 11.15 itibarıyla önceki kapanışa göre yaklaşık yüzde 9,24’lük bir yükselişle 79,87 dolara ulaştı. Batı Teksas türü (WTI) ham petrol ise yüzde 8,51 artışla 72,91 dolardan işlem gördü.
Jeopolitik gerginliklerin enerji maliyetleri üzerindeki etkisi, enflasyon ve cari denge üzerinde baskı oluşturma riski taşıyor. Sarıkaya, petrol fiyatlarındaki yükselişin enflasyonist etkilerine ilişkin olarak şunları belirtti:
- Petrol fiyatındaki %10’luk artışın etkisi: Tüketici enflasyonuna 1,0-1,5 puan arasında yansıması bekleniyor.
- Mevcut petrol fiyatı: 79$ ile 65$ olan ortalama tahminin %20 üzerinde bir seviyede.
- Mali disiplinin önemi: TCMB’nin zamanında atacağı adımlar ve mali politika uygulamaları kritik.
Buna ek olarak, Sarıkaya, Brent petrol fiyatının üç ay boyunca 80$ düzeyinde kalması durumunda, oluşacak enflasyonist etkinin telafi edilmesi için bütçeye yaklaşık 70 milyar TL (milli gelirin %0,1’i) gibi bir maliyet çıkacağını ifade etti. Yıl sonuna kadar petrol fiyatlarının bu seviyede devam etmesi halinde, bu maliyetin 225 milyar TL civarına (milli gelirin %0,3’ü) yükselebileceği öngörülüyor.
Sarıkaya, yeterli mali alanın mevcut olduğunu ve zamanında atılacak adımlar ile iletişimin enflasyon beklentilerini kontrol altına alabileceğini vurguladı. Bu bağlamda, daha önce önerilen “eşel mobil” sisteminin yeniden gündeme getirilmesi gerektiğine dikkat çekti.
Altın Fiyatlarında Artış
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları, aynı zamanda altın fiyatlarında da önemli artışlara yol açtı. Jeopolitik risklerin yükselmesiyle birlikte, yatırımcılar güvenli liman olarak gördükleri altına yöneldi. Bu durum, piyasalarda sert hareketlerin yaşanmasına sebep oldu.
Borsa İstanbul’da Düşüş
Orta Doğu’daki gerilimlerin artması, Borsa İstanbul’u da olumsuz etkiledi. Haftanın ilk işlem gününe satıcılı başlayan BIST 100 endeksi, yüzde 5’in üzerinde değer kaybı yaşadı. Bu durum, piyasalarda tedirginlik yaratarak yatırımcıların belirsizlik içerisinde kalmasına neden oldu.
Merkez Bankası’ndan Yeni Hamle
Reuters haber ajansının bildirdiğine göre, TCMB, Borsa İstanbul vadeli işlemler piyasasında döviz sözleşmelerinde satım tarafında işlem yapmaya başladı. Bu adım, döviz kurlarındaki dalgalanmaların kontrol altına alınması amacıyla atıldı.
Sonuç olarak, ABD ve İsrail’in gerçekleştirdiği saldırılar, global enerji fiyatlarını etkilerken, piyasalarda da dalgalanmalara yol açtı. Gelişmelerin nasıl bir seyir alacağı ise, önümüzdeki günlerde yapılacak açıklamalara ve atılacak adımlara bağlı olacak.
