Suriye’de İran Etkisi Azalıyor: Yeni Dönem Başlıyor
İsrail, ABD ve İran arasındaki askeri gerginliklerin arttığı bir dönemde, Suriye’deki dengeler değişiyor. Uzun yıllar boyunca İran’ın nüfuz merkezlerinden biri olan Suriye, yeni siyasi yönetim altında konumunu yeniden belirliyor. Suriye kamuoyunda, İran’ın geçmişteki rolüne yönelik sorgulamalar artarken, Şam yönetimi de Arap ülkelerine yönelik İran saldırılarını kınayarak dayanışma mesajları veriyor.
Şam Yönetiminde Eksen Değişikliği
Gözlemciler, Şam yönetiminin bu tutumunu Beşar Esad dönemindeki Tahran odaklı dış politikadan belirgin bir ayrılma olarak değerlendiriyor. Suriye, artık eksen siyasetinden uzaklaşarak Arap dünyası ile ilişkilerini onarmayı ve daha geniş bir bölgesel etkileşim kurmayı hedefliyor. İran’ın Suriye’deki askeri müdahaleleri, savaşın ilk yıllarından itibaren toplumda derin izler bıraktı. Tahran’ın sağladığı doğrudan askeri destek, göndermiş olduğu danışmanlar ve silahlı grupların desteği, Suriyelilerin hafızasında hala taze.
Halkın Tepkileri ve Umutlar
Suriye’deki güncel tepkiler, İran’ın bölgedeki varlığı ile doğrudan bağlantılı olarak görülüyor. Birçok Suriyeli, İran’ın çekilmesini, geçmişin sorunlu hizalamalarından uzaklaşılan yeni bir dönemin başlangıcı olarak nitelendiriyor. Halep’ten Hüseyin El-Said, bu durumu sembolik bir anlam taşıdığını ifade ediyor; “Birçok Suriyeli, acılarının bir parçası olan bir tarafın zorluklarla karşı karşıya olduğunu hissettiği için bu durum onlar için önemli,” diyor. El-Said, bu duygunun savaş arzusu değil, ülkede yıllardır süren yabancı müdahalelerin azalmasına dair bir umut olduğunu ekliyor.
Şamlı gazeteci Şirin El-Masri, halkın ruh halinin karmaşık olduğunu ancak genel eğilimin olumlu yönde geliştiğini belirtiyor. “Bugün yaşananlar, Suriye’yi etkileyen çatışmaların şiddetinin azalmasına neden olabilir,” diyor. İnsanlar, savaşı kutlamadıklarını, ama bölgesel dengelerin yeniden kurulmasının istikrar ve yeniden inşa çabalarına katkı sağlayacağına inandıklarını ifade ediyor.
İnsani Yardım ve Güvenlik Perspektifi
İdlib’den aktivist İyad Aref, bölge halkının tepkilerinin kuşatma ve bombardıman anılarıyla şekillendiğini vurguluyor. Aref’e göre, İran nüfuzunun azalması, diğer ülkelerdeki askeri müdahalelerin tekrarlanma ihtimalini düşürebilir. Suriye’nin güneyinde yaşayan Ayham Mahmoud, bu gelişmeleri eski denklemleri değiştirmek için bir fırsat olarak görüyor. “Sevinç, savaşla ilgili değil; Suriyelilerin çatışma alanı olduğu bir evrenin sona erme ihtimaliyle ilgili,” diyor.
Kamışlı’da insani yardım alanında çalışan bir kadın, toplumun temel önceliğinin istikrar olduğunu belirterek, “Savaşa katılan güçlerin geri çekilmesi, geçmişin sayfasını kapatmaya yardımcı olabilir,” diyor. Ancak halk, bölgesel çatışmaların genişlemesi ve tüm bölgeyi etkilemesi konusundaki endişelerini sürdürüyor.
Resmi Söylem ve Toplumsal Beklentiler
Suriye’nin yeni liderliği, toplumsal beklentilere rağmen resmi söylemde egemenlik, müdahale etmeme ve diplomatik çözüm ilkelerine odaklanan temkinli bir duruş sergiliyor. Şam yönetimi, iç istikrarı sağlama, ekonomiyi yeniden inşa etme ve uluslararası destek alma sürecinde doğrudan bir kutuplaşmanın getireceği risklerin farkında. Bu nedenle Suriye, sadece askeri bir çatışma alanı olmaktan öte, yeni ortaklıklar kurmaya çalışan ve gerilimden kaçınan bir aktör olarak konumlanmaya çalışıyor.
