Avrupa Birliği’nde Huawei Tartışmaları ve Diplomatik Gelişmeler
Avrupa Birliği (AB), Huawei’nin kritik teknoloji projelerindeki varlığı ve bu durumun yaratmış olduğu diplomatik gerilimler ile çalkalanıyor. AB’nin Horizon Europe araştırma ve inovasyon programı kapsamında finanse edilen 16 projede, Çinli teknoloji devi Huawei’nin yer almaya devam ettiği tespit edildi. AB Influence tarafından yapılan analizler, Huawei’nin bulut bilişim, 5G/6G telekomünikasyon ağları ve veri merkezleri gibi önemli alanlardaki projelere dahil olduğunu ortaya koyuyor.
Avrupa Komisyonu, Huawei’yi “yüksek riskli” bir tedarikçi olarak sınıflandırmasına rağmen, bu şirketin AB fonlarıyla desteklenen fikri mülkiyet haklarına erişimini sürdürmesi dikkat çekiyor. 2023 yılında Huawei ve ZTE’nin siber güvenlik ve yabancı etki açısından diğer 5G tedarikçilerinden daha fazla risk taşıdığına dair bir değerlendirme yapılmış ve bu şirketlerin Horizon projelerine erişimi kısıtlanmıştı. Ancak mevcut projelerin devam etmesinin nedeni, sözleşmelerin 2023 kısıtlamaları öncesinde imzalanmış olması.
Komisyon sözcüsü, yeni kısıtlamaların sektöre özel olduğunu ve geriye dönük olarak uygulanamayacağını vurgulamaktadır. Bazı sözleşmeler bu yıl sona ererken, diğerleri 2030 yılına kadar geçerliliğini sürdürecek.
Huawei’nin Avrupa’daki Etkisi
Huawei, İspanya, Fransa, İsveç, Danimarka, Hollanda, Almanya, Belçika, Finlandiya ve İtalya’daki birçok üniversite ve teknoloji firması ile işbirliği yapmaktadır. Sözleşmeler gereği, bilgi paylaşımı ve proje sonuçlarının ortak mülkiyeti zorunluluğu, Huawei’nin tüm ortakların fikri mülkiyetine erişimini sağlıyor. Bu durum, AB içinde teknolojik bağımsızlık konusundaki tartışmaları alevlendirmiştir. Bazı kesimler, Çin ile ticaret ilişkilerinin sürdürülmesi gerektiğini savunurken, diğerleri teknolojik müdahalelere karşı daha sert önlemler alınması gerektiğini savunuyor.
Belçika makamları, Huawei’nin AB yasa koyucuları üzerinde uygunsuz bir nüfuz kurup kurmadığına dair soruşturma başlatmış durumda. Şirket, 2025 baharında Avrupa Komisyonu ve Avrupa Parlamentosu binalarında lobi yapma yasağına maruz kalmasına rağmen, lobi gruplarındaki üyeliğini sürdürmeye devam ediyor. Geçtiğimiz yıl, Avrupa’nın en etkili güneş paneli lobi grubuna yeniden kabul edildiği belirtiliyor.
Çin ile Diplomatik İlişkilerde Gelişmeler
Avrupa Komisyonu, Çin ihracatından ve etkisinden korunmak amacıyla yeni bir Siber Güvenlik Yasası ve kamu ihalelerinden Çinli firmaların çıkarılması için planlar yapmaktadır. Brüksel’in bu sert yaklaşımına karşın, AB ülkeleri arasında farklı eğilimler gözlemleniyor. Pekin yönetimi, üye ülkelerle doğrudan temas kurarak Avrupa’daki çıkarlarını koruma çabasında. Örneğin, Almanya Başbakanı Friedrich Merz, göreve geldikten sonra Çin’e yaptığı ilk ziyarette Devlet Başkanı Şi Cinping ile bir araya geldi ve iki ülke arasındaki “kapsamlı stratejik ortaklığın” derinleşeceğini vurguladı.
Macaristan, İspanya ve Çek Cumhuriyeti gibi ülkeler, Çin yatırımlarını çekmek veya bağları güçlendirmek için farklı adımlar atıyor. Avrupa Parlamentosu ise, Çin’e karşı mesafeli bir duruş sergileyen Komisyon’a rağmen, geniş çaplı bir diplomatik hamle başlatmış durumda. Uygur Türklerine yönelik insan hakları ihlalleri ile ilgili yaptırımların kaldırılmasının ardından, Ekim 2025’te Çinli yetkililerle ilk resmi temaslar kurulması planlanıyor.
Temiz Sanayi Anlaşması ve Lobi Faaliyetleri
Avrupa Komisyonu’nun geçtiğimiz Şubat ayında duyurduğu Temiz Sanayi Anlaşması, ağır sanayi kollarında yoğun lobi faaliyetlerine sahne olmaktadır. Yapılan analizlere göre, gerçekleştirilen toplantıların büyük çoğunluğu iş dünyası temsilcileriyle yapılmıştır.
- Eurofer (Çelik Derneği): 39 toplantı – Enerji fiyatları ve karbon vergisi
- ArcelorMittal: 18 toplantı – Sanayi teşvikleri
- EDF (Enerji): 12 toplantı – Temiz teknoloji ölçeklendirme
- European Aluminium: 11 toplantı – Kritik ham maddelere erişim
- Cement Europe: 11 toplantı – Deregülasyon talepleri
Komisyon içerisinde etik ve nüfuz tartışmaları da gündemde. Eski Ticaret Komiseri Peter Mandelson’ın Jeffrey Epstein ile bağlantıları, Avrupa Komisyonu üzerinde baskıyı artırmış durumda. Bir grup hukuk akademisyeni, Ursula von der Leyen’e mektup yazarak Mandelson hakkında resmi bir soruşturma talep etti. Ayrıca, Finlandiyalı AP üyesi Aura Salla’nın sanayi komitesine atanması, geçmişte Meta için lobicilik yapmış olmasından dolayı tartışma yaratmıştır. Salla, Meta’dan 2023 yılında ayrıldığını ve herhangi bir bağı kalmadığını ifade ederek eleştirilere yanıt vermiştir.
