Anayasa Mahkemesi’nden Sosyal Güvenlik Düzenlemesine Onay
Anayasa Mahkemesi (AYM), boşandığı eşiyle birlikte yaşayanların gelir ve aylıklarının kesilmesi ile bu ödemelerin geri alınmasını öngören düzenlemeyi Anayasa’ya uygun buldu. Mahkeme, yapılan iptal talebini reddetti.
Resmi Gazete’de yayımlanan karara göre, İstanbul Anadolu 21. İş Mahkemesi, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 56. maddesinin ikinci fıkrasındaki düzenlemenin Anayasa’ya aykırı olduğunu ileri sürerek iptalini talep etti. Bu düzenleme, boşandığı eşiyle fiilen yaşayan eş ve çocuklara bağlanan gelir ve aylıkların kesilmesini öngörüyordu.
Mahkeme, iptal talebinde, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından yeterli araştırma yapılmadığı durumlarda gerekli araştırmanın mahkemeler tarafından gerçekleştirilmesi gerektiğini ifade etti. Bu durumun, yargının idarenin yerine geçmesine neden olabileceği ve özel hayata saygı hakkına müdahale teşkil edebileceği belirtildi.
Yüksek Mahkeme, yapılan incelemenin ardından söz konusu düzenlemeyi Anayasa’ya uygun buldu ve iptal talebini reddetti. AYM’nin gerekçesinde, iptali istenen düzenlemenin, eş ve çocuklara bağlanan gelirlerin hangi durumlarda kesileceğine dair net bir düzenleme sunduğu vurgulandı.
- Bağlanan gelir ve aylıkların geri alınmasıyla ilgili usul ve esaslarda belirsizlik bulunmadığı belirtildi.
- Mülkiyet hakkına getirilen sınırlamanın kanunilik şartını sağladığı ifade edildi.
- Düzenlemenin, sosyal güvenlik sisteminin sürdürülebilirliğini sağlamaya yönelik olduğu kaydedildi.
Kararda, boşanan eş ve çocuklara sosyal sigorta yardımı yapılmasının, “eş desteğinden yoksun olan hak sahiplerine” yönelik olduğu ve bu yardımın sosyal güvenliğin sağlanmasına katkı sağladığı belirtildi. Eşinden boşanan ancak birlikte yaşayan kişilerin, bu yardımdan faydalanmaya devam etmelerinin sosyal güvenlik sistemi açısından sorun yaratabileceği ifade edildi.
Ayrıca, düzenlemenin kamu kaynaklarının daha verimli kullanılmasını sağlamak amacıyla yapıldığı vurgulandı. Mahkemeye göre, boşandığı eşiyle yaşamakta olan kişilere bağlanan gelir ve aylıkların kesilmesi, hakkın kötüye kullanılmasını engelleme adına önem taşıyor.
Düzenlemeyle birlikte, sosyal güvenlik sisteminin kaynaklarının doğru ve etkili bir şekilde kullanılmasının hedeflendiği ifade edildi. Mahkeme, bu bağlamda, kanun koyucunun takdir yetkisi doğrultusunda mülkiyet hakkına getirilen sınırlamanın meşru bir amaca hizmet ettiğine kanaat getirdi.
Bu karar, sosyal güvenlik süreçlerine dair önemli bir değerlendirme sunarken, boşanma sonrası sosyal yardımların nasıl düzenlenmesi gerektiği konusunda da yeni bir çerçeve oluşturmuş oldu.
Olayın bir diğer boyutu ise, Anayasa Mahkemesi’nin boşanan eşe süresiz nafaka verilmesiyle ilgili daha önceki bir düzenlemeyi iptal etmesiyle bağlantılı. Bu durum, boşanma sonrası maddi destek gereksinimlerini de yeniden gündeme getirmiştir.
