Avrupa’da Kişi Başına GSYH ve Fiili Bireysel Tüketim Raporu
Son verilere göre, Avrupa’da Satın Alma Gücü Paritesi (SGP) açısından kişi başına gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH) endeksi en yüksek ülke Lüksemburg olurken, en düşük ülke Bosna-Hersek olarak belirlendi. Avrupa Birliği İstatistik Ofisi (Eurostat) tarafından açıklanan 2025 yılı geçici sonuçlarına göre, 27 Avrupa Birliği (AB) ülkesinin ortalama GSYH endeksi 100 olarak hesaplandı. Türkiye’nin bu değeri ise 67 olarak kaydedildi, bu da Türkiye’nin AB ortalamasının yüzde 33 altında olduğuna işaret ediyor.
Bu karşılaştırmalar, 27 AB üyesi ülkenin yanı sıra 3 Avrupa Serbest Ticaret Birliği (EFTA) ülkesini (İsviçre, İzlanda ve Norveç) ve 6 aday ülkeyi (Türkiye, Kuzey Makedonya, Karadağ, Sırbistan, Arnavutluk ve Bosna-Hersek) kapsıyor. Kişi başına GSYH endeksi açısından Lüksemburg 239 ile en yüksek değere sahipken, Bosna-Hersek 36 ile en düşük değeri göstermektedir.
- Lüksemburg: 239
- Türkiye: 67
- Bosna-Hersek: 36
Türkiye’nin 2025 yılı için belirlenen kişi başına fiili bireysel tüketim düzeyi ise 70 olarak hesaplandı. Ülkelerin gelişmişlik düzeylerini karşılaştırmak için GSYH kullanılmasına rağmen, tüketicilerin refah düzeyinin değerlendirilmesinde kişi başına fiili bireysel tüketim endeksi daha sağlıklı bir gösterge olarak kabul ediliyor. Fiili bireysel tüketim, vatandaşların satın aldığı mal ve hizmetlerin yanı sıra devlet veya kâr amacı gütmeyen kuruluşlar tarafından sağlanan hizmetleri (eğitim, sağlık gibi) de kapsıyor.
Bu bağlamda, kişi başına fiili bireysel tüketim düzeyi 27 AB ülkesi için ortalama 100 iken, Türkiye’nin değeri yine AB ortalamasının yüzde 30 altında kalarak 70 oldu. Söz konusu karşılaştırmalarda Lüksemburg, kişi başına fiili bireysel tüketim açısından 145 ile en yüksek değere ulaşırken, Bosna-Hersek 44 ile en düşük değeri sergilemektedir.
- Lüksemburg: 145
- Türkiye: 70
- Bosna-Hersek: 44
Türkiye’nin fiili bireysel tüketime ilişkin fiyat düzeyi endeksi ise 52 olarak belirlenmiştir. Fiyat düzeyi endeksi, ülkelerin ulusal para birimlerinin döviz kurlarına göre alım gücünü belirten bir göstergedir. Eğer bir ülkenin fiyat düzeyi endeksi 100’den büyükse, bu ülkenin karşılaştırıldığı grup ortalamasına göre “pahalı”, eğer 100’den küçükse “ucuz” kabul edilir.
2025 yılı geçici sonuçlarına göre Türkiye’nin fiyat düzeyi endeksi 52 olarak kaydedilmiştir. Bu değer, AB ülkeleri genelinde euro karşılığı satın alınan aynı mal ve hizmet sepetinin Türkiye’de 52 euro karşılığı Türk lirası ile satın alınabileceğini göstermektedir.
Bu veriler, Avrupa’da ekonomik eşitsizliklerin ve gelişim farklılıklarının ne kadar belirgin olduğunu ortaya koymaktadır. Türkiye, hem GSYH hem de fiili bireysel tüketim açısından Avrupa ortalamalarının gerisinde kalırken, Lüksemburg gibi ülkeler yüksek ekonomik standartlarıyla dikkat çekmektedir.
