İran Savaşı Katar’ın Yatırım Planlarını Olumsuz Etkiliyor
İran ile yapılan çatışmalar, Katar’ın büyük yatırım projelerini tehlikeye atarken, Türkiye gibi Körfez ülkeleri de bu durumdan olumsuz etkileniyor. Katar Yatırım Otoritesi’nin (QIA) daha geniş ölçekli yatırımlara yönelme planı, savaşın yarattığı belirsizlikle ciddi şekilde sarsıldı.
ABD Merkez Komutanlığı’na (Centcom) ev sahipliği yapan Katar, enerji altyapısına yönelik saldırılara maruz kaldı. Bu durum, Doha’nın ürün sevkiyatında büyük zorluklar yaşamasına yol açarken, ülkenin varlık fonuna aktarılması beklenen ek kaynakların beklentilerini de zayıflattı.
QIA Üst Yöneticisi Muhammed Al Sowaidi, geçtiğimiz yıl ABD’de 10 yıl içerisinde 500 milyar dolarlık yatırım taahhüt etti. Bu taahhüt, QIA’nın küresel yatırımcılar arasında üst sıralara çıkmasını sağlayan büyük ölçekli anlaşmalara dönüş sinyali olarak algılanıyordu. Ancak, İran’ın mart ayında dünyanın en büyük sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) tesisi olan Ras Laffan’a gerçekleştirdiği saldırı, Katar’ın LNG ihracatının yaklaşık %17’sini etkiledi.
Saldırının, Katar’a 20 milyar dolarlık bir gelir kaybı yaşatması bekleniyor. Onarımların ise beş yıla kadar sürebileceği öngörülüyor. İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatması, Katar’ın şubat ayından bu yana LNG sevkiyatlarını dışarıya taşımakta zorlanmasına yol açtı. Polisphere Advisory kurucusu Robert Mogielnicki, “Gaz gelirleri açık biçimde QIA’nın finansal kaynaklarıyla bağlantılı. QIA hâlâ önemli bir finansal güce sahip ancak gaz ihracatındaki aksama, olası kamu transferlerinin niteliğini ve ölçeğini kesinlikle etkileyecektir.” şeklinde değerlendirmede bulundu.
QIA’nın yatırım hızı, 2025 ortalamasıyla karşılaştırıldığında düşüş gösterdi. Global SWF verilerine göre, QIA, mayıs ayına kadar aylık ortalama 1,2 milyar dolar harcama yaptı. Bu tutar, fonun 2025 aylık ortalamasının %14 altında kalmış durumda. Ancak, fonun aylık ortalama sermaye taahhütleri, 2024’teki 376 milyon dolarlık seviyeye göre belirgin bir artış gösterdi.
- Gerçek Durum: Körfez’deki çoğu egemen varlık fonunun anlaşma akışı henüz azalmadı.
- Hükümet Hesapları: Hükümetlerin mali hesaplarını yürütmesi ve egemen varlık fonlarından para çekmesi zaman alıyor.
- Aylık Anlaşmalar: Şubat sonundan bu yana tamamlanan birçok anlaşma muhtemelen savaş öncesinde işlem hattındaydı.
Son günlerde Katar, ABD-İran barış görüşmeleri devam ederken Hürmüz Boğazı üzerinden bazı LNG tankerlerini yüklemeyi başardı. Ancak, Jefferies International Genel Müdürü Alia Moubayed, ülkenin kamu maliyesindeki zayıflığın devam edeceğini öngörüyor. Moubayed, mali açığın 2026 yılında GSYH’nin yaklaşık %9’una kadar genişleyeceğini tahmin ediyor.
Dünyanın sekizinci büyük varlık fonu olan QIA, portföyünde Glencore Plc, Barclays Plc ve Iberdrola SA gibi önemli şirketlerde paylar barındırıyor. Bloomberg verilerine göre, QIA’nın borsada işlem gören varlıklarının değeri yaklaşık 85 milyar dolara ulaşmış durumda. Ayrıca, fonun Londra’daki Harrods mağazası ve Shard gökdeleni gibi sembolik varlıkları da bulunuyor.
Son olarak, Katar, LNG üretiminin yanı sıra bazı kimyasal ve metallerin üretimini durdurduğunu açıkladı. Bu durum, ülkenin yatırım planları ve ekonomik durumu üzerinde daha fazla belirsizlik yaratıyor.
